จดหมายเหตุบอกเล่า: พระนามสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เมื่อแรกประสูติ

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ประสูติเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ.2405 ได้รับพระราชทานพระนามจากพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ว่า ดิศวรกุมาร โดยปรากฏในใบพระราชทานพระนาม ดังนี้

สมเด็จพระปรเมนทรมหามกุฎ พระจอมเกล้าเจ้าแผ่นดินสยามผู้บิดา ขอตั้งนามกุมารบุตรที่เกิดแต่ชุ่มเล็กเป็นมารดานั้น แลซึ่งคลอดในวัน 7 แรม 9 ค่ำ ปีจอจัตวาศก นั้นว่าดังนี้ พระเจ้าลูกเธอพระองค์เจ้า “ดิศวรกุมาร” นาคนาม ขอจงเจริญชนมายุวรรณศุขพลประฏิภาณ สรรพศิริสวัสดิพิพัฒมงคลทุกประการ สิ้นกาลนานต่อไปเทอญ

ตั้งนามมาวัน 5 ขึ้น 5 ค่ำปีจอจัตวาศก เป็นปีที่ 12 เป็นวันที่ 4096 ในราชกาลประจุบันนี้แล

มีคำแปลในคาถาอินทรวิเชียรฉันท์ ดังนี้

บาทที่ 1 กุมารนี้จงเจริญศุขทุกเวลา

บาทที่ 2 กุมารนั้นโดยชื่อว่าดิศวร

บาทที่ 3 อายุแลวรรณความศุขแลกำลัง

บาทที่ 4 ปัญญาแกล้วกล้าแลแจ่มแจ้ง

บาทที่ 5 ได้ดังนี้แล้วจงมียศมีมหิทธิฤทธิ์ใหญ่ชนะดี

บาทที่ 6 จงมีชนมายุดีเจริญนานเพียบพอในที่ทุกสถาน

บาทที่ 7 พึงรักษากระกูลแลประพฤตโดยชอบธรรม

บาทที่ 8 พึงได้ไชยชนะแต่ข้าศึกศัตรูทั้งปวง

และมีคำแปลในคาถาปถยาวัตร ดังนี้

บาทที่ 1 จงมีความศุขเจริญชนมายุยืนนาน

บาทที่ 2 บุตรชื่อว่าดิศวร

บาทที่ 3 กุมารนี้เป็นชุมะปุตร

บาทที่ 4 จงเป็นผู้มีฤทธิเสมออยู่

บาทที่ 5 พระพุทธพระธรรมพระสงฆ์

บาทที่ 6 ประชุมสามรตนะนี้ดังนี้

บาทที่ 7 จงเป็นสรณะของกุมารนั้นแล

บาทที่ 8 จงรักษากุมารนั้นโดยชอบธรรมทุกเมื่อเทอญ

หมายเหตุ คงการสะกดคำและวรรคตอนตามอย่างเอกสารจดหมายเหตุ

อ้างอิง

หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารส่วนพระองค์สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ สบ.2.58/1 เรื่อง สำเนาใบพระราชทานพระนาม (ธันวาคม 2405)

ภาพ: หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. ภาพหอพระสมุดวชิรญาณ 10M00001 ภาพสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

#จดหมายเหตุ #จดหมายเหตุบอกเล่า