Page 163 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

การจัดเตรียมงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ๑๑๖๑
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

บทที่ ๒

การกอสรางพระเมรุมาศและสิ่งปลูกสรางประกอบพระเมรุมาศ

แนวคิดในการออกแบบพระเมรุมาศ ภูมิสถาปตยกรรม และภูมิทัศนพระเมรุมาศ

นายกอเกียรติ ทองผุด นายชางศิลปกรรมชํานาญงาน สํานักสถาปตยกรรม กรมศิลปากร
ผูออกแบบพระเมรุมาศพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร จากแบบราง
ที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงคัดเลือกวามีความเหมาะสมที่สุด ไดศึกษาและ

ออกแบบพระเมรุมาศตามคติไตรภูมิ ดวยพระเมรุมาศสําหรับพระราชพิธี ถวายพระเพลิงพระบรมศพ
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร เปรียบดัง สัญลักษณที่พระมหากษัตริย
ผูทรงเปนสมมติเทพเสด็จพระราชดําเนินกลับขึ้นสูสวรรคชั้นดาวดึงส บนยอดเขาพระสุเมรุ แนวคิดหลัก
ในการออกแบบจึงพรอมดวยองคประกอบ ๓ ประการ คือ

(๑) การออกแบบและจัดสรางพระเมรุมาศใหสมพระเกียรติ ถวายพระบรมราชอิสริยยศสูงสุดแด
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ผูทรงพระคุณอันประเสริฐตอพสกนิกร
ทั้งปวงตลอดรัชสมัย

(๒) การศึกษาและออกแบบตามหลักโบราณราชประเพณีการสรางพระเมรุมาศของพระมหากษัตริย
กรุงรัตนโกสินทร
(๓) การศึกษาและออกแบบโดยใชแนวคิดคติไตรภูมิตามคัมภีรในพระพุทธศาสนาของไทย และ

คติความเชื่อวาพระมหากษัตริยคือสมมติเทพในระบอบเทวนิยม
พระเมรุมาศพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร จึงมีลักษณะพิเศษ
ตางจากพระเมรุมาศพระมหากษัตริยในรัชกาลกอน ๆ ๕ ประการ คือ

(๑) การออกแบบสื่อถึงความเปนพระโพธิสัตวของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
บรมนาถบพิตร
(๒) หลังคาทรงบุษบกของบุษบกพระเมรุมาศองคประธานมีขนาดใหญ ดวยมีถึง ๗ ชั้นเชิงกลอน

ซึ่งยังไมเคยมีการกอสรางมากอนในประวัติศาสตรสถาปตยกรรมไทย
(๓) พระเมรุมาศมีชั้นชาลาลดหลั่นเปน ๔ ชั้น บนฐานเดียวกัน แสดงถึงลักษณะของจักรวาล
ตามคติไตรภูมิ

(๔) สี่มุมพระเมรุมาศเปนสระนํ้าจริง และมีสัตวหิมพานตนานาพรรณ เสมือนสระอโนดาต
และปาหิมพานตรายลอมรอบเขาพระสุเมรุ
(๕) เสาโคมเปลี่ยนจากเสาหงสเปนเสาครุฑ ดวยครุฑนั้นเปนเทพพาหนะของพระนารายณ

ตามคติความเชื่อวาพระมหากษัตริยคือพระนารายณอวตาร

1161