Page 168 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

๑๑๖๖ จดหมายเหตุงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

บริเวณพื้นที่สี่มุมของพระเมรุมาศใหความหมายดั่งทวีปใหญประจําทิศทั้งสี่ ที่เปรียบเสมือนขอบทวีปทั้ง ๔ ดาน
ของจักรวาลที่กั้นดวยสีทันดรมหาสมุทรซึ่งเปนจุดเชื่อมตอกัน เปนการใหภาพที่สมบูรณของคติจักรวาล สระนํ้าทั้ง ๔
ทิศ ภายในสระนํ้าปลูกดอกบัวสีเหลืองและสีขาว ซึ่งสื่อความหมายถึงความบริสุทธิ์เกี่ยวของกับพุทธศาสนาและปญญา
บริเวณรอบราชวัติและหนาอาคารเจาะชองปลูกตนไม ไมดอกไมประดับ ใหความรมรื่นและสวยงาม ซึ่งการออกแบบ

มีแนวความคิดที่สะทอนถึงสรวงสวรรคตามคติโบราณ โดยเนนใชพันธุไมสีเหลืองเปนหลัก เพื่อสื่อถึงสีประจําวัน
พระบรมราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร
บริเวณภายนอกราชวัติดานทิศเหนือ ตกแตงดวยพันธุไมที่เกี่ยวเนื่องกับโครงการพระราชดําริตาง ๆ เชน พันธุ

ขาวพระราชทาน หญาแฝก ตนยางนา ตนมะมวงมหาชนก พืชผักสวนครัวโครงการหลวง เปนตน ซึ่งการออกแบบจะใช
โทนสีใกลเคียงกับอาคาร อันมีสวนชวยสงเสริมอาคารใหโดดเดน ดึงความสัมพันธระหวางอาคารและที่วางภายนอกให
มีความสัมพันธซึ่งกันและกัน โดยเนนใหพระเมรุมาศเดนเปนสงา ณ จุดศูนยกลาง

วัสดุที่ใชในงานภูมิสถาปตยกรรม เนื่องจากการกอสรางพระเมรุมาศเปนการกอสรางแบบไมถาวร การใชวัสดุ
เพื่อปูพื้นและลวดลายตาง ๆ จึงใชวัสดุที่สามารถนํากลับใชใหมได รื้อไปใชประโยชนอื่นภายหลังไดสะดวก เพื่อประหยัด
ทรัพยากร นอกจากนี้ยังมีสิ่งประกอบภูมิทัศนประดับในบริเวณเพื่อเนนใหเกิดความนาสนใจและเสริมสรางบรรยากาศ
ไดแก เสาไฟสนาม กระถางเซรามิก กระถางซีเมนต ซึ่งมีรูปแบบและลวดลายของกระถางที่แตกตางกันโดยลดลําดับ

การประดับตกแตงลงมา เหมือนกับตัวอาคารที่ออกแบบใหเหมาะสมตามฐานานุศักดิ์ งานภูมิสถาปตยกรรมพระเมรุมาศ
จึงประกอบดวยงานออกแบบพื้นลาน งานออกแบบและปลูกตนไมประดับบริเวณมณฑลพระราชพิธี งานภูมิสถาปตยกรรม
แปลงนาขาว งานออกแบบกระถาง และการจัดสวนไมดอกไมประดับในมณฑลพระราชพิธีและปริมณฑลพระราชพิธี

ที่มาและความหมายของสีในงานออกแบบ
การออกแบบพระเมรุมาศพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร มีการจัดวาง

องคประกอบ รูปทรง ลักษณะ จังหวะ และความมีชีวิตชีวาผานสีสันโดยเปนพระเมรุทอง ใชสีทองรอยละ ๗๐ สีขาว
สื่อถึงทศพิธราชธรรม สีนํ้าเงินแทนพระมหากษัตริย สีชมพูเสริมมงคล และสีเขียวสื่อความรมเย็น ขณะที่อาคารประกอบ
มุงหลังคาสีขาวดอนหรือสีเทานกพิราบ ซึ่งถือเปนสีที่ใชในงานสถาปตยกรรมประจํารัชกาลที่ ๙

สีเทา สีขาว และสีทอง เปนกลุมสีที่ถูกเลือกเพื่อใชในงานกอสรางอาคาร เนื่องจากในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จ
พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร สีเหลานี้ถูกนํามาใชในงานกอสรางประจํารัชกาลหลายครั้ง เชน
การกอสรางอาคารวัดพระราม ๙ กาญจนาภิเษก ที่มีพระราชดําริใหสรางขึ้นในพุทธศักราช ๒๕๓๘ เปนสีที่ใกลเคียง
กับหอจดหมายเหตุแหงชาติเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวภูมิพลอดุลยเดช ที่ตําบลคลองหา อําเภอ

คลองหลวง จังหวัดปทุมธานี อีกทั้งยังเปนสีที่ใกลเคียงกับสีที่ซุมประตูของพระบรมมหาราชวังอีกดวย
สีทอง เปนสีที่เชื่อมโยงถึงพระมหากษัตริย และเปนหนึ่งในสีสําคัญที่ถูกนํามาใชในงานพระราชพิธีครั้งนี้ สถาปนิก
ทดลองนําสีทองหลายรูปแบบมาทดลองกอนใหสีจริง เพื่อใหเกิดสีทองที่ดูโดดเดนมากขึ้น ในการทดลองมีการลงสีหลัง

รองพื้นชิ้นสวนของอาคาร เริ่มจากสีขาวอะคริลิก จากนั้นรองสีพื้นวัตถุดวยสีแดงหรือสีเหลือง แลวจึงพนสีทองอีกชั้น
หนึ่ง เพื่อทดสอบวาสีใดจะชวยขับใหสีทองดูโดดเดนที่สุด จากนั้นทิ้งไวหนึ่งสัปดาหเพื่อใหมั่นใจถึงความคงทนและ
เฉดสีที่ไมผิดเพี้ยนไปจากเดิม หลังการทดลองพบวาการใชสีแดงคูกับสีเหลืองจะทําใหสีทองดูสวยที่สุด

แนวคิดในการออกแบบการใหแสงพระเมรุมาศ
การใหแสงงานสวนใหญเปนการใหแสงภายนอกอาคาร ตองใหเห็นองคประกอบของพระเมรุมาศไดครบถวน

ในเวลากลางคืน และการใหแสงตองใหเห็นระดับความลึกของงานสถาปตยกรรม สีของแสงตองเหมาะสมกับสีผิวหนัง
โดยรวมของพระเมรุมาศ กําหนดเปนสีแสงที่ 3000 KELVIN ความสวางของแสงภายในบุษบก ใหมีความสวางมากกวา
ภายนอกบุษบก เพื่อใหเปนจุดเดนกวาภายนอก และแสงที่สาดออกจากโคมไฟฟาตองไมเขาตา

1166