Page 159 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ
P. 159

การจัดเตรียมงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ  ๑๑๕๗
                                                                     พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร




















                                                    พระราชด�าริพัฒนาเทิดถาวร
                                                     โครงการอันเนื่องมาจากพระราชด�าริ คือ หัวใจการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน ในการวางรากฐานพัฒนาสังคมและประเทศ ทรงพัฒนาดินเพื่อ
                                                   สร้างที่ท�ากิน พัฒนาป่าเพื่อสร้างน�้า พัฒนาน�้าเพื่อสร้างธัญญาหาร พัฒนาข้าวปลาอาหารเพื่อสร้างความมั่นคงของชีวิต ทรงสอนประชาชนให้รู้จักชีวิต
                                                   พอเพียงเพื่อประโยชน์สุขของแผ่นดิน การพัฒนาทุกด้านล้วนประสานสัมพันธ์กันเป็นห่วงโซ่ที่ปรากฏอย่างชัดเจนว่า พระองค์คือผู้ทรงสร้างความเป็น
                                                   ปึกแผ่นมั่นคงให้แก่ชาติและประชาชนอย่างแท้จริง
                                                     พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ได้พระราชทานพระราชด�าริและทรงน�าการปฏิบัติเพื่อบ�าบัดทุกข์บ�ารุงสุข
                                                   ของอาณาประชาราษฎรให้ได้ผลแท้จริง เป็นพระราชด�าริอันเรียบง่าย ใช้เครื่องมือใกล้ตัว และประหยัด ปฏิบัติได้ทุกภูมิสังคมของไทยหรือแม้ใน
                                                   ต่างประเทศ พระราชด�าริหลายองค์เป็นทั้งทฤษฎีและปรัชญา จนเป็นที่สรรเสริญว่า คือ “ศาสตร์ของพระราชา” อาทิ
                                                     เกษตรทฤษฎีใหม่ ทรงเน้นเรื่องการจัดการที่ดินและน�้าให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่เกษตรกร แบ่งออกเป็น ๓ ขั้น คือ ขั้นต้น เป็นการแบ่งพื้นที่
                                                   อยู่อาศัยและที่ท�ากินเป็น ๔ ส่วน ตามอัตราส่วน ๓๐ : ๓๐ : ๓๐ : ๑๐ ส่วนที่ ๑ ขุดสระเพื่อกักเก็บน�้าฝน ส่วนที่ ๒ ปลูกข้าว ส่วนที่ ๓ ปลูกไม้ผล พืชผัก
                                                   พืชไร่ ส่วนที่ ๔ เป็นที่อยู่อาศัยและเลี้ยงสัตว์ ขั้นที่ ๒ เป็นการให้เกษตรกรรวมพลังกันในรูปแบบกลุ่มย่อยหรือสหกรณ์ในด้านการผลิต การตลาด
                                                   การเป็นอยู่ สวัสดิการ การศึกษา สังคม และศาสนา ขั้นที่ ๓ อันเป็นขั้นสุดท้าย คือ การติดต่อประสานงานเพื่อจัดหาทุนหรือแหล่งเงินมาช่วย
              พระราชกรณียกิจเพื่อปวงประชา          ในการลงทุนและพัฒนาคุณภาพชีวิต
               พระองค์ทรงเป็นพลังแห่งแผ่นดิน ทรงส่งเสริมการท�างานของรัฐบาลในการพัฒนาประเทศส่วนที่ไม่สามารถกระท�าได้อย่างทั่วถึง โดยเฉพาะ  หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ความพอเพียงหมายถึงความพอประมาณ ความมีเหตุผล ความจ�าเป็นที่ต้องมีภูมิคุ้มกันที่ดีพอที่จะรับมือ
             ท้องถิ่นทุรกันดารและพื้นที่ที่ก�าลังเผชิญปัญหาการขัดแย้งทางความคิด ซึ่งราษฎรยังยากจนข้นแค้น เริ่มแต่เมื่อพุทธศักราช ๒๔๙๔ แม้จนวาระสุดท้าย  กับผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงทั้งภายในภายนอก ทั้งนี้จะต้องอาศัยความรู้ ความรอบคอบระมัดระวังอย่างยิ่งในการน�าวิชาการต่างๆ
             แห่งพระชนม์ชีพที่ทรงพระประชวร ก็ยังทรงงานเพื่อพสกนิกรมิได้ว่างเว้น  มาใช้ในการวางแผนและด�าเนินการทุกขั้นตอน ขณะเดียวกับที่ต้องเสริมสร้างจิตส�านึกในคุณธรรม ความซื่อสัตย์สุจริต มีความรู้ที่เหมาะสม ด�าเนินชีวิต
               ทรงเร่งแก้ไขปัญหาของประชาชน ทั้งด้านการคมนาคม การแพทย์ การศึกษา อาชีพ ที่ดินท�ากิน ฯลฯ เร่งรุดทุกโครงการไปพร้อมกัน ทรง  ด้วยความอดทน ประหยัด มีความเพียร มีสติ ทรงเน้นย�้าว่าเศรษฐกิจพอเพียงมิใช่แต่พอมีพอกินเท่านั้น หากต้องมีการพัฒนาให้ก้าวหน้าประสบความ
             ทุ่มเทพระวรกาย พระสติปัญญา พระวิริยอุตสาหะ และพระราชทรัพย์ ศึกษาค้นคว้า หาข้อมูล ทดลอง วิเคราะห์ วิจัย ฟื้นฟู อนุรักษ์ สร้างสรรค์   ส�าเร็จตามเป้าหมายด้วย ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงจึงน�าไปปฏิบัติได้ทั้งระดับบุคคล ครอบครัว ชุมชน จนถึงระดับรัฐ
             เพื่อความสัมฤทธิผลทั้งแก่ชาติและประชาชน ก่อก�าเนิดเป็นโครงการหลวง โครงการฝนหลวง ธนาคารโค - กระบือ เกษตรทฤษฎีใหม่ จนถึงปรัชญา  พระราชด�ารัสองค์หนึ่งที่พระราชทานแก่นักข่าวต่างประเทศว่า
             ของเศรษฐกิจพอเพียง ที่หลายประเทศได้ขอรับพระราชทานแนวพระราชด�าริไปพัฒนาประเทศของตน โดยเฉพาะความยากจน ทรงแก้ไขด้วยการ  “ในหลายๆ ประเทศ สถาบันกษัตริย์เปรียบเสมือนรูปปิระมิด ที่มีประชาชนเป็นฐานสูงขึ้นไป ก็มีบรรดาข้าราชการต่างๆ และกษัตริย์อยู่
             พัฒนา สอนราษฎรให้รู้จักพึ่งตนเอง ทรงวางแนวทางการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนด้วยวิธีเรียบง่าย มีผลส�าเร็จชัดเจน ให้สอดคล้องกับภูมิสังคม   บนยอดปิระมิด แต่หน้าที่ของพระมหากษัตริย์ไทยในปัจจุบันกลับกัน เป็น ปิระมิดคว�่าหัวลง คือ ประชาชนทั้งหลายอยู่ข้างบน และสถาบันกษัตริย์อยู่
             คือ สภาพทางภูมิศาสตร์และสังคมแต่ละถิ่น เกิดโครงการอันเนื่องมาจากพระราชด�าริที่ด�าเนินการโดยคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการ  ที่จุดล่างสุด ท�าหน้าที่บริหารสนองความต้องการของประชาชนที่อยู่ข้างบน”
             อันเนื่องมาจากพระราชด�าริ มูลนิธิโครงการหลวง มูลนิธิชัยพัฒนาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องด�าเนินการโดยตรง ประมาณ ๕,๐๐๐ โครงการ  นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณล้นเกล้าล้นกระหม่อมแก่เหล่าพสกนิกรอย่างหาที่สุดมิได้
              พระเกียรติยศปรากฏทั่วสากล             ดิเรกดลถวายพระเพลิงเถกิงนุสรณ์
               ด้วยเป็นที่ประจักษ์ชัดในพระอัจฉริยภาพว่าทรงเป็นเลิศในศาสตร์ทั้งปวง หน่วยงานต่าง ๆ ได้น้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวายพระราชสมัญญา  พระมหากษัตริย์ของชาวไทยคือสมมติเทวราช เมื่อเสด็จพระราชสมภพ พระองค์คือเทพอวตารจากเทวโลก ณ เขาพระสุเมรุ มาอุบัติยังโลกมนุษย์
             เพื่อเฉลิมพระเกียรติคุณ อาทิ อัครศิลปิน พระบิดาแห่งการจัดการทรัพยากรน�้า พระบิดาแห่งเทคโนโลยีของไทย พระบิดาแห่งฝนหลวง พระบิดาแห่ง  เพื่อคุ้มครองอาณาประชาราษฎร์ ครั้นถึงกาลเสด็จสวรรคต หมายความถึงเสด็จกลับสู่สรวงสวรรค์ ชาวไทยจะจัด “พระราชพิธีอันเนื่องในพระบรมศพ”
             นวัตกรรมไทย พระบิดาแห่งการประดิษฐ์ไทย พระบิดาแห่งการอนุรักษ์มรดกไทย พระผู้ทรงเป็นครูแห่งแผ่นดิน นอกจากนี้ ได้มีการถวายพระนาม  เฉลิมพระเกียรติยศอย่างสูงสุด โดยประดิษฐานพระบรมศพ บ�าเพ็ญพระราชกุศลตามราชประเพณีพระพุทธศาสนา ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
                                                   ในพระบรมมหาราชวัง และสร้าง “พระเมรุมาศ” ณ ท้องสนามหลวง จ�าลองให้ประดุจเขาพระสุเมรุ ส�าหรับถวายพระเพลิง เรียกว่า “ออกพระเมรุ”
             ด้วยความจงรักภักดี อาทิ กษัตริย์เกษตร กษัตริย์นักพัฒนา และกษัตริย์นักกีฬา เป็นต้น  เริ่มแต่การอัญเชิญพระบรมศพสู่พระเมรุมาศด้วยขบวนพระบรมราชอิสริยยศ ริ้วขบวนที่ ๑ อัญเชิญพระบรมศพโดยพระยานมาศสามล�าคานออกจาก
               หลายประเทศที่ประสบปัญหาคล้ายคลึงกับประเทศไทยได้น�าโครงการอันเนื่องมาจากพระราชด�าริไปประยุกต์ใช้ มี ลาว กัมพูชา ภูฏาน   พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทไปยังพระมหาพิชัยราชรถหน้าวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ริ้วขบวนที่ ๒ อัญเชิญพระบรมศพโดยขบวนพระมหาพิชัยราชรถ
             เมียนมา เลโซโท เวียดนาม อัฟกานิสถาน เอธิโอเปีย เป็นต้น ดังเห็นได้จากองค์กรและสถาบันในต่างประเทศได้ขอพระราชทานทูลเกล้าทูลกระหม่อม  จากหน้าวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามสู่มณฑลพระราชพิธีท้องสนามหลวง ริ้วขบวนที่ ๓ อัญเชิญพระบรมศพโดยราชรถปืนใหญ่เวียนอุตราวัฏรอบ
             ถวายเหรียญและรางวัลสดุดีพระเกียรติคุณ อาทิ  พระเมรุมาศ แล้วอัญเชิญขึ้นประดิษฐาน ณ พระเมรุมาศ เวลาค�่าถวายพระเพลิงเพื่อช�าระพระบรมราชสรีระให้บริสุทธิ์ พร้อมส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย
                รางวัลหญ้าแฝกชุบส�าริด ในฐานะที่ทรงเป็นนักอนุรักษ์ดินและน�้า โดยธนาคารโลก กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. สหรัฐอเมริกา (๒๕๓๖)  ณ เขาพระสุเมรุ สรวงสวรรค์ วันรุ่งขึ้น ริ้วขบวนที่ ๔ อัญเชิญพระโกศพระบรมอัฐิและพระผอบพระบรมราชสรีรางคารโดยพระที่นั่งราเชนทรยานและ
                เหรียญและถ้วยรางวัลสิ่งประดิษฐ์ดีเด่น ประจ�าปีพุทธศักราช ๒๕๔๓ รวม ๕ รางวัลขององค์การบรัสเซลส์ยูเรกาในงานนิทรรศการ Brussel  พระที่นั่งราเชนทรยาน (น้อย) เข้าสู่พระบรมมหาราชวัง ประดิษฐานพระบรมอัฐิที่พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ส่วนพระบรมราชสรีรางคารนั้นอัญเชิญ
             Eureka 2000 : 49 th  World Exhibition of Innovation, Research and New Technology กรุงบรัสเซลส์ ราชอาณาจักรเบลเยียม เฉลิมพระเกียรติคุณ  ไปพักไว้ ณ พระศรีรัตนเจดีย์ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ริ้วขบวนที่ ๕ เมื่อบ�าเพ็ญพระราชกุศลถวายพระบรมอัฐิแล้ว อัญเชิญพระโกศพระบรมอัฐิ
             และพระอัจฉริยภาพด้านการประดิษฐ์คิดค้นเครื่องกลเติมอากาศที่ผิวน�้าหมุนช้าแบบทุ่นลอย หรือ “กังหันน�้าชัยพัฒนา” (๒๕๔๔) และในงาน  โดยพระที่นั่งราเชนทรยาน ไปประดิษฐาน ณ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท และริ้วขบวนที่ ๖ อัญเชิญพระบรมราชสรีรางคารโดยรถยนต์พระที่นั่ง
             นิทรรศการ Brussel Eureka 2000 : 50 th  ทรงได้รับรางวัลเหรียญทองส�าหรับโครงการน�้ามันไบโอดีเซล สูตรสกัดจากน�้ามันปาล์ม โครงการเกษตร  จากพระศรีรัตนเจดีย์ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ไปบรรจุไว้ ณ วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามและวัดบวรนิเวศวิหาร  เจิดก�าจรก�าหนดการพระราชพิธี
             ทฤษฎีใหม่ และโครงการฝนหลวง (๒๕๔๕)                                             หมายก�าหนดการ (ย่อ)
                                                                                           พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ
                รางวัลความส�าเร็จสูงสุดด้านการพัฒนามนุษย์ ในฐานะที่ทรงอุทิศก�าลังพระวรกายและทรงพระวิริยอุตสาหะในการปฏิบัติพระราชกรณียกิจ  พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
             น้อยใหญ่นานัปการ เพื่อยังประโยชน์และความเจริญอย่างยั่งยืนมาสู่ประชาชนชาวไทยทั้งประเทศ โดยโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ นครนิวยอร์ก   บรมนาถบพิตร
             สหรัฐอเมริกา (๒๕๔๙)                                                           วันพุธ ที่ ๒๕ ตุลาคม ๒๕๖๐
                รางวัลสดุดีพระเกียรติคุณ ด้านการศึกษาวิจัยท�าฝนเทียมและพัฒนาดัดแปรสภาวะอากาศ ในฐานะที่ทรงสนับสนุนการศึกษาวิจัยการท�า  เวลา ๑๗.๐๐ น.  บ�าเพ็ญพระราชกุศลออกพระเมรุ
             ฝนเทียมในประเทศไทย โดยรัฐบาลสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ร่วมกับองค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (๒๕๕๐)  ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
               ในมหามงคลสมัยที่ทรงครองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี เมื่อพุทธศักราช ๒๕๔๙ สมเด็จพระราชาธิบดี สมเด็จพระราชินี และผู้แทนพระองค์  แต่งกาย  เครื่องแบบเต็มยศ ไว้ทุกข์
                                                                                                สายสะพายมงกุฎไทย
             พระประมุขจาก ๒๕ ประเทศ เสด็จมาร่วมงานเฉลิมฉลอง ณ ประเทศไทย อันแสดงถึงพระเกียรติคุณที่ทรงได้รับความเคารพนับถืออย่างยอดยิ่งใน  วันพฤหัสบดี ที่ ๒๖ ตุลาคม ๒๕๖๐
             หมู่ประเทศขัตติยะทั้งหลาย สมเด็จพระราชาธิบดีแห่งบรูไนดารุสซาลาม ทรงเป็นผู้แทนพระประมุขมีพระราชด�ารัสถวายพระพรความตอนหนึ่งว่า   เวลา ๐๗.๐๐ น.  เชิญพระโกศทองใหญ่ไปยังพระเมรุมาศ
               “ณ วันนี้ ประชาคมโลกต่างตระหนักถึงความส�าเร็จทั้งหลายทั้งปวงของฝ่าพระบาท หม่อมฉัน องค์พระประมุข และพระราชอาคันตุกะทุก  ท้องสนามหลวง
             พระองค์ที่มาพร้อมเพรียงกัน ณ ที่นี้ จึงมีความปลาบปลื้มปีติยินดีเป็นอย่างยิ่งที่องค์การสหประชาชาติได้ทูลเกล้าฯ ถวายรางวัลความส�าเร็จสูงสุด  เวลา ๑๖.๓๐ น.  ถวายพระเพลิงพระบรมศพ
                                                                                                เครื่องแบบเต็มยศ ไว้ทุกข์
                                                                                           แต่งกาย
             ด้านการพัฒนามนุษย์แด่ฝ่าพระบาท                                                     สายสะพายจักรี หรือช้างเผือก
               พระราชกรณียกิจและความส�าเร็จทั้งหมดที่กล่าวมาของฝ่าพระบาทท�าให้หม่อมฉัน องค์พระประมุข และพระราชอาคันตุกะทุกพระองค์ ณ   เวลา ๒๒.๐๐ น.  ถวายพระเพลิงพระบรมศพ (จริง)
             ที่นี้ ต่างรู้ซึ้งตระหนักได้ดีว่าเหตุใดประชาชนของพระองค์จึงได้พร้อมใจกันน้อมเกล้าฯ ถวายพระราชสมัญญามหาราช แต่หม่อมฉัน ตลอดจนองค์พระ  แต่งกาย  เครื่องแบบปกติขาว ไว้ทุกข์
             ประมุขและพระราชอาคันตุกะทุกพระองค์ ที่มีไมตรีจิตพรั่งพร้อมกันมาร่วมงานในวันนี้ ขอถวายพระราชสมัญญาที่เรียบง่ายแต่มีค่าและสะท้อนถึง  วันศุกร์ ที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๕๖๐
                                                                                                เก็บพระบรมอัฐิ
                                                                                           เวลา ๐๘.๐๐ น.
             ความรู้สึกของหม่อมฉันและทุกพระองค์ ณ ที่นี้ คือ ฝ่าพระบาททรงเป็น “มิตรที่รักและพึงเคารพอย่างที่สุดของพวกเรา”   เชิญพระโกศพระบรมอัฐิและพระผอบ
               ฝ่าพระบาททรงเป็นพลังบันดาลใจให้กับพวกเราเหล่าพระประมุขด้วยกัน และสิ่งนี้คือเหตุส�าคัญล�้าลึกของความพร้อมเพรียงกันมาถวาย  พระบรมราชสรีรางคาร ไปยัง
             พระเกียรติในครั้งนี้”                                                         แต่งกาย  พระบรมมหาราชวัง
                                                                                                เครื่องแบบเต็มยศ ไว้ทุกข์
                                                    พระเมรุมาศสูงส่งอลงกรณ์                     สายสะพายจุลจอมเกล้า
                                                                                           วันเสาร์ ที่ ๒๘ ตุลาคม ๒๕๖๐
                                                     พระเมรุมาศพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ประกอบด้วย อาคารทรงบุษบก จ�านวน ๙ องค์ เรียกว่า   เวลา ๑๗.๓๐ น.  บ�าเพ็ญพระราชกุศลพระบรมอัฐิ
                                                   พระเมรุมาศ ๙ ยอด ตั้งอยู่บนชาลารูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสย่อมุมไม้สิบสอง ๔ ชั้น ลดหลั่นกัน มีบันไดทางขึ้นทั้ง ๔ ทิศ บุษบกประธาน มีชั้นเชิงกลอน ๗ ชั้น   ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
                                                   ยอดบนสุดประดิษฐานพระนพปฎลมหาเศวตฉัตร ภายในมีพระจิตกาธานเป็นที่ประดิษฐานพระโกศพระบรมศพ ผนัง ๔ ด้านติดตั้งฉากบังเพลิงเขียนรูป  แต่งกาย  เครื่องแบบเต็มยศ
                                                   นารายณ์อวตารและภาพโครงการอันเนื่องมาจากพระราชด�าริ ถัดลงมาเป็นชาลาชั้นที่ ๒ มุมทั้งสี่เป็นบุษบกซ่างมีชั้นเชิงกลอน ๕ ชั้น ส�าหรับพระพิธีธรรม   สายสะพายจักรี หรือช้างเผือก
                                                   ๔ ส�ารับ สวดพระอภิธรรมเมื่อเชิญพระโกศพระบรมศพขึ้นประดิษฐานบนพระจิตกาธานแล้ว ถัดลงมาเป็นชาลาชั้นที่ ๓ มุมทั้งสี่เป็นหอเปลื้องทรงบุษบก  วันอาทิตย์ ที่ ๒๙ ตุลาคม ๒๕๖๐
                                                                                           เวลา ๑๐.๓๐ น.
                                                                                                เลี้ยงพระ ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
                                                   มีชั้นเชิงกลอน ๕ ชั้น รูปแบบเดียวกันขนาดย่อมลง เป็นที่เก็บอุปกรณ์เครื่องใช้ในการถวายพระเพลิงพระบรมศพ ชาลาชั้นที่ ๔ คือชั้นล่าง แต่ละมุมตั้งรั้ว  เชิญพระโกศพระบรมอัฐิขึ้นประดิษฐาน
                                                   ราชวัติแสดงอาณาเขตพระเมรุมาศ การประดับตกแต่งพระเมรุมาศที่บริเวณชาลาชั้นที่ ๒ ตั้งเสาครุฑรายรอบ ชาลาชั้นที่ ๓ มีเทพชุมนุม ๑๐๘ องค์   ณ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท
                                                   ชาลาชั้นที่ ๔ ตั้งเทวดาเชิญฉัตรและบังแทรกเป็นระยะ มีท้าวจตุโลกบาลประจ�าทิศทั้งสี่ มีสระอโนดาตซึ่งมีน�้าไหลออกจากปากสัตว์มงคลทั้งสี่ทิศ   เวลา ๑๗.๓๐ น.  เชิญพระบรมราชสรีรางคารไปบรรจุ
                                                   รายรอบด้วยสรรพสัตว์หิมพานต์จ�านวนมาก         ณ วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม
                                                     ในปริมณฑลพระเมรุมาศยังมีอาคารส�าคัญคือ พระที่นั่งทรงธรรมส�าหรับทรงบ�าเพ็ญพระราชกุศล ศาลาลูกขุน ทิม และทับเกษตรรายรอบ  และวัดบวรนิเวศวิหาร
                                                   ส�าหรับเป็นที่เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทของพระบรมวงศานุวงศ์ ทูตานุทูต ข้าราชการและข้าราชบริพาร เฉพาะด้านหน้านอกเขตราชวัติ จัดภูมิทัศน์  แต่งกาย  เครื่องแบบเต็มยศ
                                                   โครงการตามพระราชด�าริ ภายนอกปริมณฑลพระราชพิธี ประชาชนจากทั่วทุกสารทิศร่วมเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทในพระราชพิธีถวายพระเพลิง  สายสะพายจุลจอมเกล้า
                                                   พระบรมศพ ด้วยความส�านึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ของพระมหากษัตริย์ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐยิ่งพระองค์นี้
                                                    แผนพับแบบที่ ๑ ดานหลัง
                                                            1157
   154   155   156   157   158   159   160   161   162   163   164