Page 461 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

การจัดเตรียมงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ๑๔๕๙
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

องคพระโกศ จงกลพระโกศ เปนลายกลีบบัวจงกลซอนขึ้นไปถึงปากพระโกศ จํานวน ๔ ชั้น กลีบบัวชั้นลาง
สุดจัดใหกลีบประธานอยูตรงเหลี่ยมพระโกศ กลีบแทรกอยูตรงกลาง ในชั้นตอขึ้นไปจะสลับกันโดยนํากลีบประธานมา
ไวตรงกลาง ทําสลับเชนนี้ขึ้นไปทุกชั้น ชั้นบนสุดจึงมีกลีบประธานอยูตรงกลางดานและกลีบแทรกอยูตรงมุมเหลี่ยม
กลีบบัวจงกลมีกรอบรอบนอกทําเปนลวดลายอยางลายนองสิงหใบเทศ ถัดเขามาดานในเปนเสนกรอบลายลงยาสีขาว

และสีแดงอยูดานใน กลางกลีบเปนลายกานตอดอกใบเทศประดับเพชร พื้นลายลงยาสีเหลือง ตรงกลางองคพระโกศ
ประดิษฐเปนอักษรพระปรมาภิไธย ภ.ป.ร. ลงยาสีประดับเพชร สวนปากองคพระโกศประกอบดวย ลายบัวควํ่าลงยาพื้น
สีเขียว ทองไม แนวลวดบัวหงาย กระจังลวดบัวปากพระโกศ และหนากระดานบนเปนพื้นเรียบ เพื่อบอกระยะสุดทาย
ขององคพระโกศ ที่สวนหนากระดานบนจะวางแนวหวงสําหรับประกอบลายเฟองอุบะอยูที่มุมของเหลี่ยม ตอขึ้นไปของ

องคพระโกศเปนลิ้นปากของพระโกศมีพื้นเรียบ
พระลองสําหรับทรงพระบรมอัฐิ พระลองบรรจุอยูภายในพระโกศทองคํา สรางดวยวัสดุศิลาออนสีขาวนวล

ประเภท White Thassos Marble จาก Greek Island องคพระลองมีรูปลักษณะทรงกระบอกปากผายมีฝาปด ฝาเปน
ทรงลักษณะคลายหัวเม็ดทรงมัณฑ กลึงกลมทั้งองค ภายในเจาะชองทรงกลมสําหรับทรงพระบรมอัฐิ องคพระลอง
มีขนาดเสนผาศูนยกลางฝาที่กวางสุด ๑๒ เซนติเมตร มีความสูงรวมฝาปดสูง ๒๘ เซนติเมตร นํ้าหนัก ๒,๒๑๙.๕๘ กรัม

ฐานพระโกศ เปนฐานสิงห ประกอบดวยชุดหนากระดานเชิงฐาน มีฐานเขียงลางสุดเปนพื้นเรียบ เหนือขึ้นมา
เปนหนากระดานลาง หนากระดานเชิงฐานประดับลายประจํายามกามปู โดยแปลงดอกประจํายามที่อยูสับระหวางให
เปนลายดอกไมซอนกลีบ มีไสลายประดับเพชร พื้นลายลงยาสีแดง ในชั้นหนากระดานลางดานที่ตรงกับองคพระโกศดาน
ที่ประดับอักษรพระปรมาภิไธย ภ.ป.ร. อยูดานบน ประดับแผนทองคําลงยาสีจารึกพระปรมาภิไธย “พระบาทสมเด็จ

พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร” เปนอักษรตัวนูน เหนือขึ้นมาเปนลายแขงสิงห ประดับดวยกาบ
แขงสิงห ปากสิงห ในปากสิงหลงยาสีแดง พื้นลายแขงสิงหลงยาสีเขียวทําเปนลายกานขดใบเทศทั้ง ๙ ดาน เหนือลาย
แขงสิงหเปนลายบัวหลังสิงห บนชั้นลวดตั้งกระจังตาออยกระจังหลังสิงหโดยรอบ เหนือจากฐานสิงหประกอบดวยฐาน
บัวซอนกัน ๒ ชั้น ฐานบัวชั้นแรกจากสวนลางขึ้นบน ประกอบดวยลายทองไมทําลักษณะลายบัวเกสรลงยาสีแดงสลับ

สีเขียว เหนือขึ้นมาเปนลายบัวหงายรับหนากระดานบนซึ่งประดับดวยลายลูกฟกกามปูลงยาพื้นสีแดง โดยดอกประจํายาม
กามปูไดแปลงเปนลายดอกไมประดับเพชร บนหนากระดานมีชั้นลวดตั้งกระจังตาออยกระจังปากฐานซอน ๒ ชั้น
เรียงลําดับเล็กใหญ คือเพิ่มแนวกระจังเจิมอีกชั้นหนึ่งหลังแนวกระจังตาออย แนวกระจังคูนี้เรียงโดยรอบพระโกศ สวน
ฐานบัวชั้นที่ ๒ มีลักษณะเชนเดียวกับฐานบัวชั้นแรก ตางกันที่ไมมีแนวฐานบัวหงายรับหนากระดานบน คือจากลายบัว

เกสรแลวก็รับลายหนากระดานบนเลย แตยังคงมีแนวกระจังปากฐานอยูเชนเดิม เหนือชั้นฐานบัวตั้งบัวปากฐาน
ประดับเพชร เปนลักษณะลายบัวหงายที่ประกอบดวยลายทองไม ลายกลีบบัวหงาย ลายเกสรบัว และตั้งแนวกระจัง
ปากฐานโดยรอบ สวนบนของบัวปากฐานที่จะตอเขากับองคพระโกศ เอวพระโกศ มีพื้นที่สําหรับตั้งลายดอกไมเอว

พระโกศทองคําลงยาสีประดับพลอย พรอมฉัตรคันดาล ๙ ชั้น สําหรับทูลเกลาทูลกระหมอมถวาย
สมเด็จพระนางเจาสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ ๙

สํานักชางสิบหมู กรมศิลปากร โดยกลุมงานชางบุและชางศิราภรณ กลุมประณีตศิลป ไดรับมอบหมายให
ดําเนินการจัดสรางพระโกศทองคําลงยาสีประดับพลอย พรอมฉัตรคันดาล ๙ ชั้น นายสมชาย ศุภลักษณอําไพพร
นายชางศิลปกรรมอาวุโส กลุมงานศิลปประยุกตและเครื่องเคลือบดินเผา สํานักชางสิบหมู เปนผูออกแบบ กลุมงาน
ชางบุและชางศิราภรณ กลุมประณีตศิลปเปนผูจัดสราง

แนวคิดในการออกแบบพระโกศพระบรมอัฐิ แบบที่ ๒

ลักษณะพระโกศพระบรมอัฐิ พระโกศทั้งองคจําหลักดวยทองคําลงยาสีประดับพลอย ฝาพระโกศยอดทรงมงกุฎ
แปดเหลี่ยม จงกลพระโกศตลอดถึงฐานทรงแปดเหลี่ยม ตามแบบอยางของพระโกศพระบรมอัฐิและพระอัฐิที่จัดสราง

1459