Page 232 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

๑๒๓๐ จดหมายเหตุงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

พระจิตกาธาน
การจัดทําพระจิตกาธานในการพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพล

อดุลยเดช บรมนาถบพิตร แบงงานออกเปน ๒ สวน คือ สวนโครงสรางพระจิตกาธาน ออกแบบและเขียนแบบโดย
นายกอเกียรติ ทองผุด นายชางศิลปกรรมชํานาญงาน สํานักสถาปตยกรรม กรมศิลปากร สวนงานจัดทําเครื่องสดประดับ
พระจิตกาธานตามโบราณราชประเพณี ออกแบบและสรางสรรคโดยสํานักพระราชวัง

โครงสรางพระจิตกาธาน เปนพระจิตกาธานทรงบุษบก สูง ๑๐ เมตร ๘๒ เซนติเมตร ๕ มิลลิเมตร กวาง ๔ เมตร
๗๑ เซนติเมตร ๙ มิลลิเมตร ยาว ๖ เมตร ๒๑ เซนติเมตร ๙ มิลลิเมตร ชั้นลางสุดเปนฐานถวายพระเพลิง มีลักษณะ
เปนฐานสิงหทรงสี่เหลี่ยมผืนผา ทําดวยไมสักแกะสลักลวดลายปดทองลวงสีซึ่งเปนเทคนิคโบราณ ที่เรียกวาการปดทอง
หนาลาย ขางลายใชสีครีมงาชาง ใหกลมกลืนกับสีพระหีบจันทนและพระโกศจันทน ดานบนของชุดฐานสิงหเปนฐานเขียง

เรือนไฟซึ่งบรรจุดินเสมอปากฐานใชสําหรับงานทอนฟนไมจันทน ซึ่งเรียกวา “ชั้นเรือนไฟ” (เรือนฟน)
ลักษณะทางศิลปกรรมของพระจิตกาธาน พระจิตกาธานทรงบุษบกเรือนยอด ๙ ชั้น มีผังเปนรูปสี่เหลี่ยมผืนผา
ยอมุม ทําดวยไมสัก และสลักลวดลายปดทองลวงสี หรือ การปดทองหนาลาย สีของพระจิตกาธานใชสีขาวครีมงาชาง

เปนสีพื้นหลัก มีบันไดทางขึ้นโดยรอบทั้งสี่ดานสําหรับขึ้นถวายดอกไมจันทน ขั้นบันไดจํานวน ๒ ขั้น
ขั้นบันไดขั้นที่ ๑ รูปสี่เหลี่ยมผืนผา เปนฐานสิงหสูง ๑๙ เซนติเมตร มีลายหนาสิงหและสลักปดทองประดับ

กลางขั้นบันได ทองสิงหทําเปนลายฉลุราชวัติ
ขั้นบันไดขั้นที่ ๒ เปนฐานสิงห ทองสิงหทําเปนลายฉลุราชวัติ หนากระดานบนเปนลายดอกไมประดับ
หนากระดานแกะสลักปดทอง

ฐานพระจิตกาธานเปนฐานสี่เหลี่ยมผืนผายอมุม ลักษณะเปนฐานสิงหแกะสลักลายปดทอง ดานลางเปนแถบ
หนากระดานประดับลายดอกไมลูกฟกโคง ทองสิงหฉลุลายราชวัติ เหนือฐานสิงหเปนกระจังไม ทองไมทําเปนลาย

ลูกฟก ตอดวยชั้นบัวหงายประดับลายกลีบบัว แถบหนากระดานประดับลายดอกไม ดานบนเปนชั้นเชิงบาตรประดับลาย
กลีบบัว ขอบบนมีแถวลายกระจังประดับอยูโดยรอบ ติดตั้งเสาเหล็กรับสวนยอดพระจิตกาธานทาสีทอง จํานวน ๘ ตน
มีประติมากรรมรูปเทวดารักษาไฟประดับที่โคนเสาทั้ง ๘ ตน

ภายในพระจิตกาธานติดตั้งกะบะเหล็กสําหรับวางทอนฟนไมจันทน โดยวางเรียงซอนกันอยูตลอดแนวกะบะ
ชั้นรัดเอวเปนแผนตะแกรงเหล็กทําหนาที่รับพระหีบจันทนทรงพระบรมศพและพระโกศจันทน ขอบทั้งสี่ดานตกแตงดวย
งานแทงหยวกเปนลายกลีบบัวจงกลซอนกาบลาย ๕ ชั้น

เนื้อชั้นเรือนไฟเปนเหล็กตาราง ตั้งเสาพระจิตกาธานเปนเสาเหล็กสี่เหลี่ยม ปดทองคําเปลว จํานวน ๘ ตน
รองรับเรือนยอดพระจิตกาธาน จากฐานเรือนไฟถึงชั้นรัดเกลาหรือชั้นเรือนยอดทั้ง ๙ ชั้น ตามพระบรมราชอิสริยยศ
ของพระมหากษัตริย มีประติมากรรมรูปเทวดารักษาไฟประดับที่โคนเสาทั้ง ๘ ตน เสา ๔ ตน ชุดแรกรองรับโครง
เรือนยอดชั้นที่ ๑ ติดตั้งสี่มุมเปนรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส หางกันตนละ ๑ เมตร ๘๕ เซนติเมตร เสา ๔ ตน ชุดที่สองรองรับ

โครงเรือนยอดชั้นที่ ๒ ติดตั้งสี่มุมเปนรูปสี่เหลี่ยมผืนผา ดานกวางหางกัน ๗๕ เซนติเมตร ดานยาวหางกัน ๑ เมตร
๘๕ เซนติเมตร

สวนยอดพระจิตกาธานเปนเรือนยอด ๙ ชั้น สี่เหลี่ยมจัตุรัสเรียงลดหลั่นกันเปนชั้น ๆ ฝาเพดานกรุแผนเหล็ก
ทนไฟ ประดับลายผาทองยนสาบสี ขอบทั้งสี่ตกแตงดวยงานเครื่องสด ซึ่งประกอบดวย งานแทงหยวก งานแกะสลัก
ของออน งานดอกไมและดอกไมประดิษฐ เชน งานกรองดอกรักฝพระหัตถ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรม
ราชกุมารี ที่ใชประดับชั้นเรือนยอดชั้นที่ ๙

1230