Page 228 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

๑๒๒๖ จดหมายเหตุงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

จากนั้นนําผาทองยนที่ฉลุลายแลวเสร็จมาใสแววดวยกระดาษอังกฤษสีเงิน แทนการประดับแววกระจก และ
แซมผาสีดานหลังแววตามที่กําหนด ใชกาวยางทาดานหลังทั้งตัวลายผาทองยนและผาสีผืนที่จะแซมหลังทิ้งไวพอใหกาว
ไมเหลวตัวมากแตไมแหงจนไมสามารถยึดติดกันได นํามาติดผนึกใหไดขนาดและจํานวนตามแตละแบบของแตละชั้น นํา
ผาที่แซมหลังเรียบรอยแลวมาเย็บเก็บชายของผาพื้นระบายฉัตร แลวนํามาซอนกันใหลายระบายผืนลางเหลื่อมเขาไปใต

ลายระบายชั้นบนเล็กนอย เย็บยึดระบายทั้ง ๒ ชั้นติดกันใหครบตามขนาดและจํานวน
สรางโครงฉัตรดวยโลหะ ทําโครงประกอบเขาเปนตนตามขนาดและจํานวนชั้นที่กําหนด พนดวยสีทองทั้งตน
จากนั้นจึงนําลายผาทองยนมาประกอบเขาที่ตัวฉัตร เริ่มดวยการเย็บกรุผาดาดหลังคา เย็บตรึงผาใหตึงเรียบรอย

ครบทุกชั้น นําผาทองยนที่เย็บระบายซอน ๒ ชั้นมาเขาวงตามขนาดวงฉัตรแตละชั้น แลวมาประกอบเขากับโครงฉัตร
ดวยการเย็บ สอย ยึดระบายฉัตรใหแข็งแรงเรียบรอยสวยงาม

การจัดสรางฉัตรโลหะฉลุลายและฉัตรโลหะกลีบบัว
มีขั้นตอน ดังนี้

ชางเขียนแบบ ขยายแบบฉัตรทั้งโครงสรางและลวดลายขนาดยอตามมาตราสวน แลวนําขนาดไปเขียน
ขยายแบบขนาดเทาจริงเพื่อนําไปจัดสราง

การฉลุลาย (ปรุลาย) ระบบเลเซอร ไดแผนโลหะที่ฉลุลายแลวเปนแผนเรียบ จากนั้นใชเครื่องดัด เคาะ ปรับให
ไดทรงที่เหมาะสมในการใชงานแลวจึงนําไปประกอบเขาวงฉัตรตอไป
การจัดทําหุนและโครงสรางฉัตร จัดทําวงฉัตรขนาดตามแบบดวยเหล็กชนิดตาง ๆ แกนฉัตรเปนแกนโลหะ

ไรสนิม นําวงฉัตรแตละชั้นมาวางซอนตามขนาด ยึดล็อกแตละชั้นในลักษณะเดือยโดยใชนอตเหล็ก สรางสวนประกอบฉัตร
โดยจัดทําตนแบบสวนยอดและกําพูดวยการกลึงปูนปลาสเตอรและปนลวดลายประกอบ ทําพิมพยางซิลิโคน
แลวหลอดวยปูนปลาสเตอรทิ้งใหแหงสนิท ทาแชลแล็คใหผิวอิ่มตัว นําแผนโลหะระบายฉัตรที่ฉลุลายเรียบรอยแลว

ประกอบเขาวงฉัตรแตละชั้นจนครบตามจํานวน
การทําสีเริ่มดวยการพนสีรองพื้นแลวพนสีเหลืองทับอีก ๒ - ๓ รอบ แตละรอบทิ้งใหสีแหงสนิท จึงพนทับเก็บ
ดวยสีทองอีก ๒ รอบ

จากนั้นจึงดําเนินการประกอบฉัตรแตละชั้น สวนประกอบยอดฉัตร และกําพูฉัตรแตละตน ตรวจเช็คทรงของฉัตร
ปรับแกใหมีความสวยงามสมบูรณ

การเขียนภาพจิตรกรรมฉากบังเพลิง
ฉากบังเพลิงที่ใชประกอบพระเมรุมาศครั้งนี้มีขนาดสูงใหญกวาที่ทางสํานักชางสิบหมู กรมศิลปากร ไดเคย

จัดสรางมา จึงจําเปนตองใชบุคลากรชางจํานวนมากทั้งในสวนของสํานักชางสิบหมู สถาบันการศึกษาทางศิลปะ ศิลปน
และจิตอาสาจากทั่วทุกภูมิภาคทั่วประเทศ โดยสํานักชางสิบหมูควบคุมการดําเนินงานใหเปนมาตรฐานเดียวกัน โดยแบง
ขั้นตอนและหนาที่ตามความถนัดของแตละบุคคล แบงออกเปน ๕ ขั้นตอน ดังนี้

ขั้นตอนที่ ๑ คัดเลือกภาพตนแบบ กรมศิลปากรไดคัดเลือกโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดําริของพระบาท
สมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร จํานวน ๒๓ โครงการ การอวตารปางตาง ๆ ของพระนารายณ
จากเรื่อง นารายณสิบปาง ฉบับพระราชนิพนธของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกลาเจาอยูหัว รัชกาลที่ ๖ โดยเลือกมา
ประกอบการดําเนินงานจํานวน ๘ ปาง ยกเวนปางที่ ๕ และปางที่ ๙

ขั้นตอนที่ ๒ ดําเนินการออกแบบรูปภาพ เปนภาพรางตนแบบจากมาตราสวนยอของฉากบังเพลิง กําหนด
ลักษณะภาพและลวดลายตามจินตนาการ พรอมทั้งทําสีตนแบบ

1226