Page 227 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

การจัดเตรียมงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ๑๒๒๕
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

การสรางกระบอกฉัตร ครูชางแตกอนเรียกวา “บอง” ใชปลายไมไผลํามะลอกตัดขอทิ้ง ความยาวของบองขึ้นอยู
กับระยะของเพดานฉัตรที่คํานวณไดในแตละชั้น สวมเขาในแกนฉัตรคั่นระหวางกําพูในแตละชั้น แลวขัดแตง ลงสี ปดทอง

การสรางซี่ฉัตร นําไมไผแกจัดมาผาซีก ในสวนซี่ปกชางจะเลือกใชไมไผสวนที่เปนขอของไมไผใชเปนจุดรับซี่คํ้า
แลวเจาะรูในสวนที่เปนขอเนื่องจากตองการความแข็งแรง เหลาตามขนาดที่กําหนดไวทั้งซี่ปกและซี่คํ้า จากนั้นจึงขัดแตง
ลงสี ปดทองซี่แตละชั้น สวนใหญชั้นลางสุดจะปดทองที่ซี่ดวย

การจัดทําระบายฉัตร เตรียมกระดาษทอง โดยใชกระดาษประเภทกระดาษขอยกวดเรียบ หรือกระดาษสีนํ้า
ตาล ทาดวยแชลแล็คจนอิ่มตัวทิ้งใหแหงสนิท ลงรักปดทอง นํามาตัดซอยเปนขนาดตามแบบที่กําหนด เย็บผาระบาย
ขลิบดวยกรรมวิธีเย็บไคลายบนผาสีขาว คือการเดินเสนดายสีเหลืองทองเสนใหญไปตามขอบกระดาษทอง ใชเสนดายสี
เหลือง ขนาดเล็กเย็บตรึงเสนดายใหญใหผนึกกับขอบกระดาษทองเปนระยะอยางละเอียดเรียบรอย

การรอยโครงฉัตร เปนการประกอบฉัตรตามจํานวนชั้นโดยมีกระบอกฉัตรหรือบองคั่นเปนจังหวะระหวางชั้น
กําพู แลวใชดายสีขาวใหญมัดตรึงรอบวงชั้นฉัตร (คลายเสนรอบวง) แตละชั้นใหเขารูป กรุผาสีขาวดาดเพดานฉัตรทุกชั้น
เย็บใหเรียบตึง เฉพาะฉัตรชั้นลางสุดเย็บผาขาวปดรังมด จากนั้นเย็บประกอบระบายฉัตรเขากับโครงฉัตรใหเรียบรอย

สวยงาม ติดอุบะจําปาทองที่ระบายฉัตรชั้นลางสุด
พระมหาเศวตฉัตรสุมพระบรมอัฐิเปนฉัตรแขวน บริเวณกลางจงกลฉัตรประดับดวยระยาพวงลูกแกว

การจัดสรางฉัตรดอกไมสดสี่มุมพระจิตกาธาน
การจัดทําฉัตรดอกไมสดสี่มุมพระจิตกาธานเปนฉัตร ๗ ชั้น แกนกลางในโครงฉัตรเปนไมแดงเหลากลมใหเรียว

เล็กจากโคนไปหาปลายยอด เสนผาศูนยกลางที่โคนมีขนาด ๓ เซนติเมตร ๕ มิลลิเมตร สวนปลายขนาด ๒ เซนติเมตร
วงฉัตรเปนโลหะเหล็กประกอบเสนลวดขนาดเล็ก แยกฉัตรประดับดอกไมทําเปนสวน ๆ กอนจะนํามาสวมทีละชั้นโดยมี
หลอดแกนคํ้าฉัตรสวมลงในแกนฉัตรในแตละชั้นใหไดความสูงที่กําหนด

งานกรองดอกไมใชดอกมะลิกรองสี่กานสี่ดอก ถักตาขาย ประดับดวยดอกเข็มแดงประดับเลื่อมทอง พวงอุบะใช
ดอกจําปาประดิษฐ ฉัตรดอกไมในสวนเข็มขัดรัดฉัตรเปนลายประจํายามกามปู ใชดอกบานไมรูโรยยอมสีเหลืองประดับ
ตามแบบที่กําหนด

เรือนยอดพระจิตกาธานที่เปนเครื่องดอกไมสด ฉัตรดอกไมสด และเครื่องสดที่แกะสลักประดับฐาน
พระจิตกาธานทั้งปวง เมื่อเสร็จสิ้นการถวายพระเพลิงพระบรมศพแลว สํานักพระราชวังไดเชิญไปประกอบพิธีจําเริญนํ้า

ดังที่ไดจดหมายเหตุไวใน ภาคที่ ๘ หัวขอ พิธีจําเริญนํ้า
เรือนยอดพระจิตกาธานที่เปนเครื่องดอกไมสดและเครื่องสดประดับพระจิตกาธาน ซึ่งมีลักษณะเฉพาะ
ไดจดหมายเหตุไวใน ภาคที่ ๘ หัวขอ การออกแบบและจัดทําเครื่องสดพระจิตกาธาน

การจัดสรางฉัตรประดับลายผาทองยน

มีขั้นตอนดังนี้
ชางออกแบบ เขียนลาย ขยายแบบเทาจริง ลายเสน ลวดลายเปนลักษณะลายกรวยเชิงซอนกัน ๒ ชั้น กําหนด
แบบแนวสีของผาทองยน

ดําเนินการปรุลายผาทองยน โดยนําผาทองยนมาซับดานหลังดวยผากาว รีดดวยเตารีดใหผนึกติดกันเพื่อชวย
ยึดผาทองยนใหคงรูปเสนดายไมแตกขณะปรุลวดลายดวยสิ่ว นําแบบลายมาตัดตอใหมีขนาดตามความยาวรอบวงฉัตร

โดยตัดความยาวเผื่อเล็กนอย ตัดผาทองยนใหไดขนาดกวางยาวกวาแบบลายดานละประมาณ ๒ เซนติเมตร นํามา
วางซอนกันประมาณ ๕ ชั้น ผนึกลายลงบนผาทองยนแลวจึงใชสิ่วหนาตาง ๆ ขนาดตาง ๆ ตอกปรุลายตามลวดลายที่
กําหนดไว

1225