Page 234 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

๑๒๓๒ จดหมายเหตุงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

รัดเกลาชั้นที่ ๑ ขนาด ๒ เมตร ๘๕ เซนติเมตร x ๒ เมตร ๘๕ เซนติเมตร รัดเกลาชั้นที่ ๒ ขนาด ๒ เมตร ๑๓
เซนติเมตร x ๒ เมตร ๑๓ เซนติเมตร รัดเกลาชั้นที่ ๓ ขนาด ๑ เมตร ๖๕ เซนติเมตร x ๑ เมตร ๖๕ เซนติเมตร รัดเกลา
ชั้นที่ ๔ ขนาด ๑ เมตร ๑๗ เซนติเมตร x ๑ เมตร ๑๗ เซนติเมตร รัดเกลาชั้นที่ ๕ ขนาด ๙๐ เซนติเมตร x ๙๐ เซนติเมตร
รัดเกลาชั้นที่ ๖ ขนาด ๖๕ เซนติเมตร x ๖๕ เซนติเมตร รัดเกลาชั้นที่ ๗ ขนาด ๕๐ เซนติเมตร x ๕๐ เซนติเมตร รัดเกลา

ชั้นที่ ๘ ขนาด ๓๘ เซนติเมตร x ๓๘ เซนติเมตร รัดเกลาชั้นที่ ๙ ขนาด ๒๘ เซนติเมตร x ๒๘ เซนติเมตร
เหนือชั้นเรือนยอดชั้นที่ ๙ ซึ่งเปนตําแหนงสูงสุดของ
พระจิตกาธาน ประดับยอดพรหมพักตรเปนไมจันทนแกะสลัก

ปดทอง สื่อความหมายถึงพรหมวิหาร ๔ ซึ่งเปนหลักธรรมของ
พระมหากษัตริย ออกแบบและเขียนแบบโดย นายสมชาย ศุภลักษณ
อําไพพร นายชางศิลปกรรมอาวุโส กลุมงานศิลปประยุกตและ

เครื่องเคลือบดินเผา สํานักชางสิบหมู กรมศิลปากร การจัดสราง
ยอดพรหมพักตร ยึดถือตามแบบโบราณราชประเพณี และผสมผสาน
กับศิลปกรรมสมัยใหมอันเปนเอกลักษณของศิลปะสมัยของรัชกาล
ที่ ๙ ลักษณะเปนยอดพรหมพักตรที่ศึกษาจากตนแบบลวดลาย
ของพระเทวาภินิมมิต (ฉาย เทียมศิลปไชย) ขาราชการกรมศิลปากร

ในสมัยรัชกาลที่ ๖ และรัชกาลที่ ๗ มีความเชี่ยวชาญงานเขียน
ลายไทย ยอดพรหมพักตรที่ออกแบบนั้นแกะสลักดวยไมจันทน
ประกอบดวย สวนตัวฐานที่เปนชั้นบัวปากปลิง เหนือขึ้นมาเปน

ลูกแกวทรงอกไก จากนั้นเปนจงกลหรือกลีบบัว เหนือจงกลเปน
หนาพรหมพักตรซึ่งจะเขียนใหมีหนาเหมือนกันทั้ง ๔ หนา ลักษณะ
ใบหนาพรหมเปนเทพยดาตามแบบฉบับสมัยรัชกาลที่ ๗ ผสมผสาน
กับหนาบุคคลสมัยใหมใหเปนหนาที่มีความรวมสมัย ศิลปะในรัชกาล
ที่ ๙ เครื่องประดับของพระกรรณเปนกรรเจียกจอนหอยเฟองอุบะ พรหมพักตรประดับยอดพระจิตกาธาน

ลงมาทั้ง ๔ หนา ถัดจากหนาพรหมพักตรขึ้นไปเปนมงกุฎยอดนํ้าเตา ๕ ยอด และปลายสุดเปนปลียอด
ยอดพรหมพักตร จัดสรางโดยชางศูนยศิลปาชีพเกาะเกิด จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และศูนยศิลปาชีพสีบัวทอง

จังหวัดอางทอง มีนายสุดสาคร ชายเสม เปนผูควบคุม
ฉากบังเพลิง

ฉากบังเพลิง คือเครื่องปดกั้นทางขึ้นลงพระเมรุมาศ ทั้งใชกั้นลมมิใหไฟแตกกระจายขณะถวายพระเพลิง
พระบรมศพ และเพื่อกันมิใหคนภายนอกมองเห็นภาพขณะเคลื่อนยายพระบรมศพหรือประกอบพิธีกรรมตาง ๆ เดิมมัก
เขียนภาพจิตรกรรมที่ฉากบังเพลิงเปนรูปเทวดา

ฉากบังเพลิงพระเมรุมาศองคประธาน จัดสรางขึ้นทั้งสี่ทิศ ทิศละ ๒ บาน แตละบานมีความสูง ๔ เมตร
๔๐ เซนติเมตร กวาง ๕ เมตร ๓๕ เซนติเมตร ประกอบดวยชองลูกฟกบนลาง บานละ ๔ ชอง และแตละบานมี ๒ ดาน
คือ ฉากบังเพลิงดานนอก และฉากบังเพลิงดานใน

ฉากบังเพลิงดานนอก

ชองลูกฟกสวนบนเขียนภาพจิตรกรรม เรื่อง นารายณสิบปาง คัดเลือกมาเขียน ๘ ปาง บานละ ๑ ปาง
สวนลางเขียนภาพจิตรกรรมโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดําริ จํานวนกวา ๔,๐๐๐ โครงการ คัดเลือกมา
เขียนเปนภาพจิตรกรรม ๒๓ โครงการ โดยแยกงานตามหมวดดิน นํ้า ลม ไฟ การจัดวางภาพทั้งสวนบนและสวนลาง

1232