Page 432 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

๑๔๓๐ จดหมายเหตุงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

การเขียนลายรดนํ้า
ลายรดนํ้า เปนวิธีการเขียนจิตรกรรมเปนลวดลายสีทองบนพื้นลงรักหรือทาชาด เรียกวา ลายปดทองรดนํ้า

ตอมาเรียกสั้นลงเปน ลายรดนํ้า ทอนฟนไมจันทนใชถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพล
อดุลยเดช บรมนาถบพิตร ไดประดับตกแตงดวยการเขียนลายรดนํ้า
วัสดุที่ใชในการเขียนลายรดนํ้า ไดแก ยางรักหรือรักนํ้าเกลี้ยง รักสมุก นํ้ายาหรดาล ทองคําเปลวเปนทองคัด

ไมมีตามด (รูพรุน) หรือรอยดางที่เรียกวา ทองสอ ดินสอพอง สําหรับขัดพื้นเก็บคราบสกปรก ผงดินเผา ใชขัดเงาพื้นรัก
นํ้ามัน ใชผสมยางรักใหแหงเร็วหรือมีความขนพอเหมาะ ฝกสมปอย มะนาว ซึ่งใหรสเปรี้ยวลางความเค็มของหรดาล
กาวยางมะขวิดหรือกาวยางกระถิน กระดาษทราย สําลี ฝุนถานไม ผงดินเผา ฝุนถานเขากวางสําหรับขัดชักเงา กระดาษไข
ผาพับหนา ๆ หรือโฟมแผน สําหรับรองพื้นปรุลาย พลาสติกใสใชคลุมชิ้นงานกันฝุน ผาดิบใชในชวงรอยตอไม การเพลาะไม

และทําเปนลูกประคบ
อุปกรณตาง ๆ ไดแก พูกันชนิดพิเศษเบอรตาง ๆ สําหรับงานเขียน ตัดเสน และถมพื้นหรดาล โกรงบดยา
ครกหิน สะพานรองมือ อุปกรณเครื่องเขียน เชน ดินสอ ปากกา ยางลบ ไมบรรทัด เข็มปรุลาย นั่งราน อุปกรณให

แสงสวาง แปรงจีนสําหรับทายางรัก ไมพาย แปรงสําหรับทารักนํ้าเกลี้ยง แปรงปดทอง ลูกประคบทอง ลูกประคบฝุน
หินหนองแขมหรือหินฟองนํ้า หินลับมีดโกน เครื่องขัดกระดาษทราย เตาแกส หมอตมขนาดเล็ก ไม

การเตรียมวัสดุ
การกรองรัก ยางรักที่นํามาใชงานตองกรองใหหมดกากเปนพิเศษ เพื่อใหไดรักนํ้าเกลี้ยงที่ปราศจากฝุนผงจริง
ๆยางรักที่กรองเรียบรอยแลวนํามาเก็บในภาชนะมีฝาปด ใชกระดาษบางปดทับบนผิวเนื้อยางรักดานบนเพื่อไมใหสัมผัส

กับอากาศ เมื่อจะนําไปใชทาจึงเลิกกระดาษขึ้น ใชแปรงสะอาดจุมรักไปใช ยางรักที่จะนําไปทาพื้นควรผสมใหเหลวพอดี
โดยผสมกับนํ้ามัน เชน นํ้ามันการบูร นํ้ามันสน นํ้ามันซักแหง นํ้ามันกาด

การทํารักเช็ด รักเช็ดหรือรักเคี่ยว คือรักนํ้าเกลี้ยงใสภาชนะตั้งไฟออนเคี่ยวไลนํ้าที่อาจมีอยูใหระเหยไป ชวยให
ยางรักมีความเหนียวมากขึ้น และการใสนํ้ามันกาดลงไปเล็กนอยชวยใหเช็ดรักไดงายขึ้น
รักสมุก สมุก คือใบตองแหงหรือหญาคาแหงเผาอบใหเปนถานแลวบดใหละเอียด นําไปแรงใหไดผงละเอียดที่สุด

ขอควรระวังคืออยาเผาจนเปนขี้เถาซึ่งไมสามารถใชงานได นําสมุกมาผสมกับรักนํ้าเกลี้ยง วิธีผสมมีหลายวิธีเลือกใชให
เหมาะกับความตองการ เติมปูนขาวเล็กนอยเพื่อชวยใหแหงเร็วขึ้นใชประโยชนในการอุดยาลองพื้นที่จะเขียนลายรดนํ้า

การเตรียมพื้นสําหรับการเขียนลายรดนํ้า
การเตรียมพื้นขั้นแรก คือการลงรักหรือทารักนํ้าเกลี้ยงลงบนพื้นไมซึ่งไดขัดผิวเตรียมไวแตตนนั้น ดวยการใช
แปรงแตะรักนํ้าเกลี้ยงทาพื้นแตเพียงบาง ๆ ใหทั่วและใหบางเสมอกัน แลวบมรักที่ทาพื้นไวนี้ใหแหง จากนั้นลงสมุก หรือ

ทาสมุกลงพื้นอีกชั้นหนึ่ง ตามอยางโบราณวิธีใชผงถานใบตองแหงหรือผงดินสอพอง กับรักนํ้าเกลี้ยง ผสมเขาดวยกัน
กวนใหเหนียวพอสมควร นํามาทาลงบนพื้นซึ่งทารักนํ้าเกลี้ยงเตรียมไวแลวนั้น เมื่อทาสมุกหรือลงพื้นดวยสมุกเต็ม
หนาพื้น และกวดผิวใหเรียบเสมอกันแลวจึงบมสมุกใหแหงโดยใชเวลา ๕ - ๖ วัน

ซอมผิวพื้นที่มีการเพลาะไม ดวยการผนึกผาดิบลงบนพื้นไมในสวนที่มีการเพลาะไมและมีรองไมดวยยางรัก
ทิ้งใหแหงสนิทประมาณ ๑ อาทิตย ทําพื้นรักสมุกดินสอพองทับลงบนพื้นผาดิบ ทิ้งใหแหงสนิทและโปวซํ้าทั่วทั้งพื้นที่
งานลายรดนํ้าใหเสมอกัน ทายางรักนํ้าเกลี้ยงบนพื้น จากนั้นบมใหแหง ขัดใหเรียบเสมอกันแลว ทําซํ้าประมาณ ๒ ชั้น

การปอกหนารัก งานขั้นนี้เปนการนําเอาพื้นซึ่งทาหรือลงรักนํ้าเกลี้ยงผสมชาดไวถึง ๓ ชั้นนั้นมาขัด ปอก
หนารักดวยหินฟองนํ้า ขัดปอกผิวรักซึ่งทาไวใหเรียบเกลี้ยง ชะลางใหหมดคราบขี้รักและสะอาด เช็ดนํ้าแลวผึ่งใหแหง
หรือใชกระดาษทรายขัดปอกรักก็ได

1430