Page 428 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

๑๔๒๖ จดหมายเหตุงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

งานศิลปกรรมและประณีตศิลปที่ใชในการจัดสรางเครื่องใชในการถวายพระเพลิงพระบรมศพ

การโกรกลายซอนไม
การโกรกลายซอนไมเปนงานชางไมแขนงหนึ่งที่สรางลวดลายไมใหมีมิติเลียนแบบงานแกะสลักไม ดวยการซอน

ชั้นของเนื้อแผนไมหลาย ๆ ขนาดแทนการแกะสลักลงไปในเนื้อไม อาศัยลวดลายที่ปรับแตงเปนลายเสนหลายระดับ
นํามาผนึกลงบนแผนไมมีความหนาและบางตามที่กําหนด ฉลุลวดลายออกมา และนํามาทับซอนกันใหเกิดเปนลวดลาย
ที่มีมิติตามตองการ

การโกรกลายซอนไมในการจัดสรางพระโกศจันทนและพระหีบจันทนทรงพระบรมศพพระบาทสมเด็จ
พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ซึ่งนายสมชาย ศุภลักษณอําไพพร นายชางศิลปกรรมอาวุโส เปน
ผูออกแบบ นายพิจิตร นิ่มงาม นายชางศิลปกรรมอาวุโส สํานักชางสิบหมู กรมศิลปากร เปนผูเขียนแบบโครงสรางโลหะ
ของพระหีบจันทนและพระโกศจันทน มีขั้นตอนการดําเนินการ ดังนี้

ขั้นตอนที่ ๑ เปนขั้นตอนการออกแบบเขียนแบบยอตามมาตราสวนจนไดลักษณะพระโกศจันทนและ
พระหีบจันทรที่มีลักษณะสวยงามตามจินตนาการ ของนายสมชาย ศุภลักษณอําไพพร ผูออกแบบ และไดขนาดเทาจริง
ของพระหีบทรงพระบรมศพจากสํานักพระราชวังแลวจึงเขียนแบบเทาจริงของพระหีบทรงพระบรมศพลงในกระดาษ

ที่มีขนาดพอเหมาะแกการเขียนแบบเทาจริงพรอมลงลวดลายสําหรับใชประดับ โดยเขียนดานหนาหนึ่งแผน และ
ดานขางหนึ่งแผนแยกกัน หลังจากนั้นเขียนเสนโครงรางหุนพระโกศจันทนและพระหีบจันทนเพื่อกําหนดขนาด
พระโกศจันทนและพระหีบจันทนเปนเสนรอบนอก สามารถครอบพระโกศและพระหีบทรงพระบรมศพใหเหมาะสม

รวมทั้งพิจารณาถึงการนําไปใชเมื่อถึงขั้นตอนการประกอบและการถอดพระโกศจันทนและพระหีบจันทนของเจาหนาที่
ในการปฏิบัติงานบนพระเมรุมาศตองสะดวกไมติดขัด หลังจากนั้นนําแบบยอที่เขียนไวไปถายเอกสารขยายใหมี
ขนาดใหญใกลเคียงแบบเสนรอบนอกที่รางแบบไวบนกระดาษสําหรับใชตรวจสอบสัดสวนและลวดลายที่ใชประดับ
ระหวางดําเนินการเขียนแบบขยายแบบใชงาน ดําเนินการถายแบบลวดลายจากแบบขยายออกมาทีละชิ้น โดยถาย
ใหไดขนาดและจํานวนที่เหมาะสม วางลายลงบนแบบกระดาษลายเสนโครงรางหุนพระโกศจันทนและพระหีบจันทน

วางจังหวะและผนึกลงบนกระดาษใหเหมาะสม ซึ่งเปนการชวยยนเวลาในการปฏิบัติงานใหรวดเร็วขึ้น

การดําเนินงานขยายแบบ การวางลายบนแบบขยายเทาจริง

ขั้นตอนที่ ๒ เมื่อสําเนาลายแลว ตัดลายออกมาทีละชิ้น ทดลองวางลายลงบนลายเสนโครงรางในกระดาษ
เพื่อตรวจสอบขนาดและระยะใหเหมาะสมกับองคประกอบโดยรวมของชิ้นงาน และเพื่อหาจํานวนลวดลายที่ตองนํา
มาใชงานจริง จากนั้น นายสมชาย ศุภลักษณอําไพพร ผูออกแบบ ลงสีบนแบบขนาดเทาจริง เพื่อเปนตัวอยางในการ

จัดสรางงานแกะสลักและงานโกรกฉลุลาย

1426