Page 434 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

๑๔๓๒ จดหมายเหตุงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

ขั้นตอนที่ ๓ การเขียนตัดเสนดวยนํ้ายาหรดาล ตองใชสะพานรองมือวางพาดใหมือลอยอยูเหนือพื้นที่จะเขียน
เพื่อรองรับมือขณะเขียนนํ้ายา มิฉะนั้นอาจเผลอไปถูกเสนรางที่โรยแบบไวลบเลือน กับปองกันมิใหเหงื่อไปถูกสวนที่เขียน
นํ้ายาหรดาลไวแลว ซึ่งจะทําใหนํ้ายาชื้นหลุดถอนออกมาเสียกอนในขณะเขียนนํ้ายาสวนอื่นที่ยังไมแลวเสร็จ หรืออาจ
เปนเหตุใหนํ้ายาหลุดถอนในตอนที่เช็ดรักเพื่อปดทองตอไปได งานเขียนนํ้ายาหรดาลทําดวยการใชพูกันขนยาวพิเศษ

จุมนํ้ายาหรดาลพอประมาณแลวปาดที่ปากโกรงเสียครั้งหนึ่งกอน เขียนลากเสนทับไปบนเสนรางที่เปนเสนจุดไขปลา
ซึ่งเกิดจากผงดินสอพองที่ไดโรยไว ภาษาชางเรียกวา “กระทบเสน” หรือ “ทับเสน” วิธีการเขียนลายนั้นจะตองเดินเสน
นํ้ายาใหอยูนอกตัวลายคือเหลือแนวจุดของดินสอพองเอาไว เพื่อใหตัวลายไดทรวดทรงที่สมบูรณที่สุด

ขั้นตอนที่ ๔ การถมพื้น เมื่อเขียนตัดเสนดวยนํ้ายาหรดาลตามเสนรางดวยดินสอพองครบถวนแลว ใชพูกันเบอร
ใหญขึ้นจุมนํ้ายาหรดาลเขียนระบายลงในชองไฟ ระหวางลวดลาย หรือ ระหวางรูปภาพ ในสวนที่ตองการใหเปนพื้นสีแดง
ภาษาชางเรียกวา “ถมพื้น” หรือ “ลวงพื้น” เมื่อเขียนครบถวนตรงตามแบบรางหรือแบบโรยแลว ผึ่งใหนํ้ายาแหง

เสนแสดงรายละเอียดของลวดลายหรือรูปภาพตาง ๆ รวมทั้งพื้นที่เปนชองไฟ จะปรากฏเปนสีเหลืองออน ๆ คือ สีของ
นํ้ายาหรดาลนั่นเอง พรอมกันก็จะเห็นลวดลายหรือรูปภาพเปนสีแดง คือ สีพื้นรักเดิม ซึ่งมิไดเขียนหรือระบายนํ้ายาถม
หรือปดเอาไว ซึ่งภายหลังจะกลายเปนสีทอง เมื่อผานขั้นตอนตอไป

ขั้นตอนที่ ๕ การเช็ดรักที่ถมลายเสร็จแลวใหทั่วสมํ่าเสมอเพื่อปดทองคําเปลว การเช็ดรักนี้ตองใช “รักเช็ด”
หรือ “รักเคี่ยว” คือ รักนํ้าเกลี้ยง นํามาใสภาชนะตั้งไฟออน ๆ เคี่ยวเพื่อขับนํ้า ซึ่งเจืออยูตามธรรมชาติในรักนํ้าเกลี้ยง
ใหระเหยออก จนยางรักนั้นงวดตัวมีความเหนียวขึ้น รักนํ้าเกลี้ยงซึ่งผานการเคี่ยวไดที่แลวนี้ เรียกวา “รักเช็ด” สําหรับ
ทาพื้นโดยเฉพาะเพื่อปดทองคําเปลว การเช็ดรักทําดวยการใชสําลีปนเปนกอนกลมเล็ก ๆ แตะรักเช็ดแตนอย ทาถูลง

บาง ๆ บนผิวพื้นซึ่งไดเขียนนํ้ายาหรดาลไวและนํ้ายาแหงสนิทดีแลว แลวใชสําลีปนกอนเชนเดียวกัน เช็ดรักที่ทาไวนี้เพื่อ
“ถอน” คือเช็ดรักออกเสียบาง ใหเหลือรักเช็ดติดไวเพียงบาง ๆ จึงจะปดทองคําเปลวไดเรียบรอย ชางบางคนนิยมใชผา
มองตากูตจุมรักเช็ด เพราะสะดวกในการถอนรักเช็ดและปราศจากขนที่จะเกิดขึ้น

ขั้นตอนที่ ๖ ปดทองคําเปลว ๑๐๐% ลงบนพื้นที่ไดเช็ดรักไวใหเต็มทั่วพื้นรักชาดทั้งหมด โดยวิธีวางแผนทอง
ทับซอนกันเล็กนอยเพื่อไมใหเกิดจุดที่ไมมีเนื้อทองทับโดยเด็ดขาด เพราะจะทําใหจุดนั้นเปนรอยพื้นขึ้นมา ชางเรียกวา
เปนขี้กลาก การปดทองคําเปลวนี้ ควรใชสําลีชวยในการ “กวดทอง” หรือ กด หรือ ลูบแผนทองคําเปลวใหแนบติดกัน

ใหสนิท ในขณะที่ปดทองอยูควรปูทองไปในทิศทางเดียวกันจากดานบนไปดานลาง หรือจากดานลางขึ้นดานบน จาก
ดานซายไปดานขวา หรือจากดานขวาไปดานซายแลวแตชางแตละคนจะถนัด และควรปดทองโดยไมมีลมพัดผานดวย
ขั้นตอนที่ ๗ ทําการรดนํ้า งานขั้นสุดทายสําหรับการเขียนนํ้ายาปดทองรดนํ้า คือ “การรดนํ้า” โดยนําชิ้นงาน

ที่ไดปดทองคําเปลวสําเร็จแลวมารดนํ้า ทําใหนํ้ายาหรดาลที่ไดเขียนปดเสนถมพื้นไวนั้นพองตัวและหลุดถอนออกจากพื้น
คงเหลืออยูแตลวดลายหรือรูปภาพตาง ๆ เปนสีทองคําเปลวบนพื้น มีลายเสนแบงสวนที่เปนรายละเอียดของลวดลาย
หรือรูปภาพกับพื้นที่เปนชองไฟ เปนสีแดงขึ้นมาแทนที่ หรืออาจใชวิธีเอานํ้าสะอาดมาชโลมโดยใชที่ฉีดนํ้าสําหรับรีดผา
มาชวยพรมใหทั่วบนพื้นที่ไดปดทองคําเปลวนั้นใหเปยกชุม ใชกระดาษฟางที่แหนบแผนทองคําเปลวชุบนํ้าชวยชําระให

นํ้ายาหรดาลหลุดถอนออกจากพื้นจนหมด เมื่อลวดลายหรือรูปภาพที่เปนสีทองผุดขึ้นชัดเจนทั่วทั้งหมดบนชิ้นงานนี้แลว
จึงลางทําความสะอาดและซับนํ้าที่เกาะพื้นทองใหหมดเพียงเบา ๆ จนสําเร็จ
ขั้นตอนที่ ๘ ซอมลายรดนํ้าในบางจุดที่ชํารุด ดวยการใชสําลีจุมนํ้าผสมแปงดินสอพองวนบริเวณที่ชํารุด ทําการ

เขียนนํ้ายาหรดาลซอมบริเวณดังกลาวจนสมบูรณ เช็ดรัก ปดทอง และรดนํ้านําหรดาลออกตามขั้นตอนเดิมจนเสร็จ
สมบูรณ ใหระวังลวดลายขางเคียงไมใหชํารุดเสียหายดวย

ดูรายละเอียดเรื่อง ทอนฟนไมจันทน ที่จดหมายเหตุไวใน หัวขอ เครื่องใชในการถวายพระเพลิงพระบรมศพ

1432