Page 373 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

การจัดเตรียมงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ๑๓๗๑
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

มีแผนบางและแผนหนา กระจกแกวแบบเรียบหนาเหมาะกับงานที่ไมตองการความละเอียดของลวดลายมากนัก
ชางประดับกระจกนิยมใชกระจกแกวแผนโคง เพราะมีการสะทอนแสงไดมุมกวางมากกวากระจกแบน สีของกระจก
ในปจจุบันมีหลายสี คือ สีขาว สีเหลืองทอง สีมวง สีเขียว สีนํ้าทะเล สีนํ้าเงิน แตละแผนมีขนาด กวาง ๗ เซนติเมตร
ยาว ๙ เซนติเมตร บรรจุกลองละ ๒๕ แผน กระจกสีแดงและสีมวงจะมีราคาแพงกวาสีอื่น

เครื่องมือของชางประดับกระจก

เครื่องมือแบงขนาดกระจกประกอบการตัดกระจก โบราณจะใชไมตับคีบกระจก มีลักษณะเหมือนไมบรรทัด
ความยาวประมาณ ๑ ฟุต ปจจุบัน ใชไมโปรเจ็กเตอร หรือใชไมบรรทัดบาง เนื่องจากมีเนื้อบางออนตัวไดตามความโคง
ของแผนกระจก ใชวางทาบบนกระจกที่จะทําการตัดแลวใชเครื่องมือตัดตามแนวที่วาง

เครื่องมือสําหรับตัดกระจกและใชกรีดตัดกระจกแบงออกเปนชิ้น ๆ ไดแก
เพชรตัดกระจกมี ๒ ชนิด คือเพชรดามทองเหลืองติดกากเพชร ชางเรียกวา “เพชรเขี้ยวงู” และเพชรดามไม

บาง ชางเรียกวา “เพชรจีน” เปนแบบที่ชางตัดกรอบรูปใช แตในปจจุบันชางไดคิดนําเอาสวานเจาะกระจกมาเจียรปลาย
ใหแหลมคม นํามาใชตัดกระจก สามารถใชงานดีไมแพเพชรตัดกระจกทั้ง ๒ ชนิดที่กลาวมา และยังสามารถตัดลวดลาย
ไดหลายรูปแบบขึ้น การเลือกใชเครื่องมือตัดกระจกแบบใดขึ้นอยูกับความถนัดของชาง

กรรไกรเล็ก ใชตัดแตงกระจกใหไดรูปทรงตาง ๆ เชน วงกลม วงรี หยดนํ้า
ไมไผปลายแหลมติดขี้ผึ้งที่ปลาย ใชแตะชิ้นกระจกที่ตัดแบงไวแลวมาวางลงบนชิ้นงานใหเปนลวดลายตามที่
กําหนด

เกรียงขนาดตาง ๆ ใชสําหรับผสมสมุก และใชเกลี่ยสมุกใหเรียบเสมอกันกอนทําการประดับกระจกใหเปน
ลวดลายที่กําหนดตอไป

กระดาษแบบ ใชสําหรับกําหนดขนาดและแนวในการตัดกระจกเพื่อใชงานประดับกระจก

ขั้นตอนการทํางานประดับกระจกบนพื้นเรียบ
ขั้นตอนที่ ๑ การออกแบบลวดลาย การกําหนดสีของกระจกบนชิ้นงาน

ขั้นตอนที่ ๒ การทําพื้นบนผิวชิ้นงาน ใชยางรักทาเปนพื้นชั้นแรกกอน เมื่อรักหมาดแลวจึงลงรักสมุกเปนพื้น
เตรียมประดับกระจกตอไป

ขั้นตอนที่ ๓ การตัดลายกระจก มีรูปแบบที่เปนเหลี่ยมเปนแบบหลัก เชน รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส รูปสี่เหลี่ยม
ขนมเปยกปูนหรือรูปขาวหลามตัด รูปหาเหลี่ยม รูปหกเหลี่ยมหรือรูปเกล็ดเตา เปนตน ลายกระจกเหลานี้ชางกระจก
มีวิธีการปฏิบัติเปนขั้นตอนในการแบงกระจกโดยใชอุปกรณชวยในการทํางานไดตามความถนัด ตัวอยางการตัดกระจก
ลายสี่เหลี่ยมขนมเปยกปูน ชางนําแผนกระจกแกวมาวางลงบนกระดาษแบบแบงขนาด ใชสวนคมของเพชรกรีดตามแนว

แบงตามขนาดความกวางตัวลายตัดแบงใหเปนเสนขนานจนเต็มแผนกระจก จากนั้นหมุนแผนกระจกมากรีดตามแนว
ขวางเสนที่กรีดแบงไวเปนแนว ๔๕ องศา หรือ ๖๐ องศา กับเสนตัดแบงครั้งแรกหนึ่งครั้ง เพื่อทอนขนาดกระจกลงให
สามารถกรีดยอยงายขึ้น บิกระจกออกตามแนวตัด แลวนํามาวางบนแบบกระดาษใหตรงตามเสนที่ขีดไว กรีดตัดกระจก
เปนแนวเสนขนานไปจนเต็มแผนแลวใชมือบิหักกระจกตามแนวรอยที่กรีดตัดกระจก ก็จะไดรูปกระจกเปนชิ้นเล็ก ๆ

ตามขนาดและรูปทรงที่ตองการ กระจกที่ตัดแบงลวดลายตามขนาดและแบบตาง ๆ แลวตองแยกออกเปนชุด ๆ ตามสี
และขนาด เพื่อสะดวกในการนําไปติดประดับลวดลายตามจํานวนที่เพียงพอในการประดับลวดลายตอไป

ขั้นตอนที่ ๔ การประดับกระจก วัสดุที่ใชในการติดประดับกระจกมีหลายแบบหลายประเภท โบราณจะใช
รักสมุกในการติดประดับ หรือใชสูตร ผงชัน นํ้ามันยาง ปูนขาวนํามาผสมรวมกัน ปจจุบันนิยมใช อีพอกซี AB หรือ
บางชางที่ประดับงานแบบชิ้นใหญอาจใชปูนเปนตัวติดประดับก็มี

1371