Page 371 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

การจัดเตรียมงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ๑๓๖๙
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

ทอง ลายฉลุ เชน ลายดาว ลายดอกจอก ลายดาวรังแตน ลายดอกไมรวง หรือทําเปนลวดลายติดตอ เชน ลายกานแยง
ดอกใน ลายกรวยเชิง ลายเกลียว

วัสดุอุปกรณในงานชางปดทอง
ไดแก ทองคําเปลว ๑๐๐ % แปรงและพูกันขนาดตาง ๆ ใชในการกวดทอง ยีทอง ปดฝุน ยางรัก เปนยางไม
สีดําใชในการทาผิวชิ้นงานเพื่อปดทอง หรือใชรักสีแทนเนื่องจากปจจุบันหายางรักมาใชในการปดทองไดยาก และ

ชางสวนใหญมักเกิดอาการแพยางรักอยางแรง ดังนั้นชางปดทองจึงคิดคนรักสีเพื่อใชในการปดทอง
ขั้นตอนการปดทอง

ขั้นตอนที่ ๑ ทําความสะอาดพื้นผิวชิ้นงาน ลางคราบเขมาความมันดวยนํ้ายาทําความสะอาด เช็ด ลางดวย
นํ้าสะอาด ทิ้งใหแหงสนิท

ขั้นตอนที่ ๒ ในกรณีงานปดทองซอมงานประณีตศิลป เมื่อชิ้นงานแหงสนิทแลวสงใหชางซอมลวดลายหรือ
โครงสรางทําการซอมใหสมบูรณสวยงามดังเดิม ไดแก ชางไม ชางแกะสลัก หรือชางปนปูนแลวแตลักษณะชิ้นงาน

ขั้นตอนที่ ๓ ในกรณีทําการปดทองพื้นเรียบ ชางปดทองตองทําการคัดทอง แมแตเปนทองคําเปลวชนิด
คัดพิเศษก็ตองทําการคัดสีเนื้อทอง เนื่องจากสีทองในแตละแผนจะมีสีไมเทากัน ชางปดทองตองเปดทองตรวจดูสีทุกแผน
ใหมีสีที่ใกลเคียงกันมากที่สุด ในกรณีที่ซื้อทองที่ไมคัดพิเศษจากรานขายทองคําเปลว ทองบางแผนเปนทองมีสอ คือ
ในแผนเดียวกันกลับมีสีที่แตกตางกัน เกิดจากสวนผสมที่ไมไดสวนของเนื้อทองที่นํามาตีทองคําเปลว แตชางสามารถ
นําไปใชในสวนปดทองในลองของลวดลายได

ขั้นตอนที่ ๔ นําชิ้นงานมาทาดวยยางรักที่ไมไดผสมสมุกใหทั่วทั้งชิ้นงานแลวบมใหรักแหงสนิท จากนั้นทารักซํ้า
ประมาณ ๓ รอบใหรักอิ่มตัว แตละรอบตองบมใหรักแหงสนิททุกครั้ง ในกรณีที่ปดทองลงบนชิ้นงานแกะสลักไมที่เปน

ชิ้นงานใหมมักจะปรากฏรอยเสี้ยนไม ในการทายางรักชั้นที่สองและสามจึงตองผสมเนื้อสมุกลงในยางรักบางเพื่อให
รักสมุกมีเนื้อขนขึ้นสามารถกลบรอยเสี้ยนไมได แตถามีรองรอยมากหรือขนาดรองไมใหญควรผสมรักสมุกใหขนมากขึ้น
อีกโดยเพิ่มเนื้อสมุกและอุดเฉพาะจุดนั้น ๆ เพื่อใหสามารถกลบรอยเหลานั้นไดสนิท

ขั้นตอนที่ ๕ ใชกระดาษทรายเบอรละเอียดขัดแตงพื้นผิวชิ้นงานใหเรียบเนียนสมํ่าเสมอทั่วทั้งชิ้นงาน หากพื้น
ผิวของชิ้นงานเมื่อขัดแลวยังเห็นรอยเสี้ยนไมก็ใหกลับไปทําซํ้าในขั้นตอนที่ ๔ จนกระทั่งไดพื้นผิวชิ้นงานที่เรียบเนียน
สวยงาม

ขั้นตอนที่ ๖ นําชิ้นงานมาทาดวยยางรักที่กรองอยางละเอียด (ชางเรียกวารักนํ้าเกลี้ยง) ทารักทิ้งไวใหหมาด
ตึงตัวเหมาะกับการปดทอง โดยใชหลังนิ้วมือแตะเบา ๆ ถารักไมติดมือแตไมแหงสนิทมาก คือยังมีความเหนียวที่สามารถ
ปดทองไดก็ถือวาเหมาะสมแกการปดทอง

ขั้นตอนที่ ๗ ทําการปูทองใหเต็มพื้นที่การทํางานโดยปูใหแผนทองเหลื่อมกันประมาณ ๐.๒ มิลลิเมตร ไปใน
ทางเดียวกันจนทั่วทั้งชิ้นงาน

ขั้นตอนที่ ๘ ทําการกวดทอง โดยใชนิ้วมือที่แหงสะอาดหรือใชสําลีลูบไปบนผิวทองเบา ๆ ใหแผนทองแนบสนิท
กับพื้น ใหทั่วทั้งชิ้นงาน หามกวดทองยอนการปูเหลื่อมเพราะจะทําใหทองเปนรอยไมเรียบ และตองทําการกวดทอง
ตามแนวรอยเหลื่อม ในกรณีปดทองบนพื้นเรียบหรือลวดลายที่มีพื้นที่ใหญและมีบางจุดที่ปูทองไมเต็มเปนพื้นที่ขนาด
ใหญพอ ๆ หรือใหญกวาแผนทองคําเปลว ใหใชแผนทองปูทับลงบนจุดนั้น แตถามีขนาดเล็กกวาแผนทองคําเปลวก็ใช

วิธีหักแผนทองหรือพับแผนทองกับกระดาษหอทองใหมีขนาดพอเหมาะแกการปูทับลงบนจุดนั้น ในสวนเปนรองลาย
ที่นิ้วมือหรือเครื่องมือกวดลงไปไมถึงใหใชพูกันแตะเนื้อแผนทองทําการยีเนื้อทองลงไปในลองลาย กรณีนี้สามารถใช
แผนทองมีสอมาใชในการปดหรือยีทองได จากนั้นใชแปรงขนออนปดฝุนทองตามลองลายออกใหหมด

1369