Page 265 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

การจัดเตรียมงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ๑๒๖๓
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

ลานอุตราวัฏ ติดตั้งประติมากรรมรูปครุฑยุดนาคที่ยอดเสาโคม มุมละ ๑ เสา
ฐานพระเมรุมาศ ติดตั้งประติมากรรมรูปสัตวประจําทิศ คือ ชาง สิงห โค มา พรอมสัตวบริวาร และหมูสัตว

หิมพานต เชิงบันไดนาคทั้งสี่ทิศที่ทอดลงจากชาลาชั้นที่ ๑ เปนเศียรนาคหนึ่งเศียร
ชาลาชั้นที่ ๑ ติดตั้งประติมากรรมเชิงบันไดนาคทั้ง ๔ ทิศที่ทอดลงจากชาลาชั้นที่ ๒ เปนเศียรนาคสามเศียร
ขางเศียรนาคเชิงบันไดแตละดานเปนราชสีหและคชสีห บันไดละ ๑ คู สี่มุมชาลาเปนทาวจตุโลกบาล คือ ทาวธตรฐ

ทาววิรุฬหก ทาววิรูปกษ และทาวกุเวรหรือทาวเวสสุวรรณ ภายในราชวัติและยอมุมประดับรูปเทวดาทรงมงกุฎ
ยอดนํ้าเตานั่งสน เชิญบังแทรก ๑๖ องค

ชาลาชั้นที่ ๒ ติดตั้งประติมากรรมเชิงบันไดนาคทั้ง ๔ ทิศที่ทอดลงจากชาลาชั้นที่ ๓ เปนเศียรนาคหาเศียร
สองขางเศียรนาคเชิงบันไดติดตั้งประติมากรรมขนาดใหญ ดานทิศตะวันตกเปนพระพิฆเนศและพระพิฆนาย อีก ๓ ทิศเปน
พญาครุฑถือดอกบัว ถัดออกมาขางหนาเปนเทวดาทรงมงกุฎยอดนํ้าเตานั่งสน เชิญบังแทรก บันไดละ ๑ คู รวม ๘ องค
มุมทแยง ระหวางหอเปลื้องกับพระเมรุมาศองคประธานติดตั้งประติมากรรมรูปครุฑยุดนาคที่ยอดเสาโคม มุมละ ๑ เสา

ชาลาชั้นที่ ๓ ติดตั้งประติมากรรมปลายบันไดนาคทั้ง ๔ ทิศที่ทอดลงสูชาลาชั้นที่ ๒ เปนเทวดาทรงมงกุฎยอดชัย
นั่งสนเชิญพุมทอง บันไดละ ๑ คู รวม ๘ องค ฐานชาลาโดยรอบประดับเทพชุมนุมเปนเทวดาพนมนั่งราบ ๓๒ องค ครุฑ
พนมนั่งราบ ๑๖ องค พานรพนมนั่งราบ ๒๐ องค รวม ๑๓๒ องค บันไดซางเปนบันไดนาค เชิงบันไดเปนประติมากรรม

เศียรนาค ๑ เศียร มุมทแยงระหวางซางกับพระเมรุมาศองคประธานติดตั้งประติมากรรมรูปครุฑยุดนาคที่ยอดเสาโคม
มุมละ ๑ เสา
พระเมรุมาศองคประธาน ติดตั้งประติมากรรมเชิงบันไดนาคทั้ง ๔ ทิศที่ทอดลงสูชาลาชั้นที่ ๓ เปนเศียรนาค

จําแลงเจ็ดเศียร สองขางเศียรนาคเชิงบันไดมีเทวดายืนเชิญฉัตร บันไดละ ๒ องค ฐานพระเมรุมาศองคประธานประดับ
เทพชุมนุมโดยรอบ เปนเทวดาพนม ๒๘ องค ครุฑพนม ๒๘ องค

พระจิตกาธาน ติดตั้งประติมากรรมรูปสุนัขทรงเลี้ยง ๒ สุนัข คือ คุณทองแดง และคุณโจโฉ
รายละเอียดรูปลักษณะประติมากรรมแตละประเภทไดจดหมายเหตุไวโดยลําดับ ดังนี้

พระพิเนก พระพินาย

พระพิเนกและพระพินาย เปนโอรสของพระอิศวรหรือพระศิวะ ทั้งสององคมีเศียรเปนชาง พระพิเนกทรงเปน
เทพแหงความสําเร็จและทรงเปนเจาแหงศิลปะและวิทยาการทั้งปวง สวนพระพินายทรงเปนเทพผูสรางชางทุกชนิด
โดยเฉพาะชางเผือกซึ่งคือชางคูบุญบารมีของพระมหากษัตริยไทยจนมีพระราชสมัญญาวา พระเจาชางเผือก ในรัชกาล
ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ก็มีชางเผือกมาสูพระบารมีเปนจํานวนมาก

พระพิเนกและพระพินายจึงเปนเปรียบประหนึ่งเทพสัญลักษณแหงพระอัจฉริยภาพและพระบารมีของพระบาทสมเด็จ
พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร อีกทั้งตําราคชศาสตรไทยกลาววา เทพทั้งสององคมีหนาที่เฝากองเพลิง
ที่ประกอบพิธีกรรมใหอยูยั่งยืนไมเปนอันตรายและปราศจากอุปสรรคใดจนกวาจะสําเร็จพิธี ซึ่งในการนี้คือพระราชพิธี

ถวายพระเพลิงพระบรมศพนั้นเอง
ประติมากรรมรูปพระพิเนก พระพินาย พระวรกายสีหงดิน มีงาดานขวา ทรงเทริดยอดนํ้าเตาประดับกระจก
สีนํ้าเงิน พระหัตถขวาถือดอกบัวตูม พระหัตถซายถือสังข มีเรือนแกวเปนวงรัศมีลอมพระวรกาย ความสูงประมาณ
๒ เมตร ๘๐ เซนติเมตร ไมรวมฐาน ประดิษฐานไวดานขวาของเศียรนาค ชาลาชั้นที่ ๒

ประติมากรรมรูปพระพินาย พระวรกายสีทองแดง มีงาดานซาย ทรงเทริดยอดนํ้าเตาประดับกระจกสีชมพูออน
พระหัตถขวาถือเชือกบาศ พระหัตถซายถือขออังกุศคือของาว มีเรือนแกวเปนวงรัศมีลอมพระวรกาย ความสูงประมาณ

๒ เมตร ๘๐ เซนติเมตร ไมรวมฐาน ประดิษฐานไวดานซายของเศียรนาค ชาลาชั้นที่ ๒

1263