Page 268 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

๑๒๖๖ จดหมายเหตุงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

ลักษณะแทนฐานที่ใชรองรับรูปทาวจตุโลกบาลทั้งสี่ เปนรูปแบบเดียวกัน คือลักษณะฐานสิงห มีผังเปนรูปแปด
เหลี่ยม ดานหนาทําลักษณะผาทิพยหอยลงมา มีดอกไมลักษณะดอกพุดตานอยูดานบนซายขวาหอยลงมาเปนพวงระยา
ดอกไม สวนลางเปนลายจบดวยแถบลายผา มีดอกพุดตานเปนลายกลางออกสองขางดวยใบ มีพื้นขอบลายเปนลายสิงห
วิ่งเขาหาตรงกลาง ทิ้งพื้นสวนกลางเพื่อประดิษฐเปนลวดลายประจําองคทาวจตุโลกบาลแตละองคที่ทรงเปนเทพผูเปน

ใหญและดูแลบริวารเหลานี้ ไดแก
ทาวธตรฐ เปนรูปวงหนาของนักสิทธิ์ สวมมงกุฎยอดดอกลําโพง แสดงถึงทรงเปนใหญและดูแลนักสิทธิ์
พิทยาธร คนธรรพ รวมถึงนางไมนางอัปสรทั้งหลาย

ทาววิรุฬหก เปนรูปกะโหลกศีรษะมนุษย แสดงถึงทรงเปนใหญในหมูครุฑ นก เทพกลุมกุมภัณฑ และควบคุม
ดูแลเหลาผีปศาจทั้งหลาย

ทาววิรูปกษ เปนรูปพญานาคสามเศียร แสดงถึงทรงเปนใหญและดูแลพญานาคทั้งปวง

ทาวกุเวร เปนรูปวงหนายักษ แสดงถึงทรงเปนใหญและดูแลเหลายักษทั้งปวง
เทวดา

สถาปนิกไดกําหนดประติมากรรมรูปเทวดาจากสรวงสวรรคชั้นฉกามาพจรในการประดับตกแตงพระเมรุมาศ
ฉกามาพจร คือ สวรรคหกชั้นที่ยังอยูในกามภูมิ นับจากชั้นบนสุดลงมาดังนี้

ชั้นที่ ๖ ปรนิมมิตวสวัตดี มีทาววสวัตดีเปนจอมเทพ
ชั้นที่ ๕ ชั้นนิมานนรดี มีทาวสุนิมมิตเปนจอมเทพ

ชั้นที่ ๔ ชั้นดุสิต ที่ประทับพระโพธิสัตว มีทาวสันดุสิตเปนจอมเทพ
ชั้นที่ ๓ ชั้นยามา มีทาวสุยามะเปนจอมเทพ

ชั้นที่ ๒ ชั้นดาวดึงส มีพระอินทรหรือทาวสักกะเปนจอมเทพ

ชั้นที่ ๑ ชั้นจาตุมหาราชิกา มีทาวจตุโลกบาล ๔ องค เปนจอมเทพ
จึงเปรียบเสมือนวาทวยเทพในสวรรคชั้นตาง ๆ นั้น ลงมารวมรับเสด็จพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพล
อดุลยเดช บรมนาถบพิตร สูทิพยวิมาน ทวยเทพเหลานั้นออกแบบใหอยูในอิริยาบถตาง ๆ คือ

แบบที่ ๑ เทวดานั่งสนเชิญบังแทรกและเชิญพุม

เปนรูปเทวดานั่งสนหรือนั่งคุกเขา จํานวน ๓๒ องค แบงออกเปน ๒ ลักษณะ
ลักษณะที่ ๑ สวมศิราภรณมงกุฎยอดนํ้าเตา ตามองตรงดั่งลืมตามองไปยังเบื้องหนา มือถือบังแทรก ประดับ

อยูสองขางเชิงบันไดนาคบนชาลาชั้นที่ ๑ บันไดละ ๒ องค ที่ยอมุมของชาลาชั้นที่ ๑ ทั้ง ๔ ทิศ ทิศละ ๒ องค และที่สอง
ขางเชิงบันไดนาคชาลาชั้นที่ ๒ บันไดละ ๒ องค รวมทั้งสิ้น ๒๔ องค ความสูงประมาณ ๒ เมตร ๕๐ เซนติเมตร โดยไม
รวมฐาน

ลักษณะที่ ๒ สวมศิราภรณมงกุฎยอดชัย ตามองลงเบื้องลาง มือถือพุม ประดับสองขางปลายบันไดนาค ชาลา
ชั้นที่ ๓ ทั้ง ๔ ทิศ ทิศละ ๒ องค รวม ๘ องค ความสูงประมาณ ๒ เมตร ๗๐ เซนติเมตรโดยไมรวมฐาน
นายสุชาติ ขวัญหวาน จิตรกรปฏิบัติการ สํานักชางสิบหมู เปนผูเขียนแบบรางลายเสน นายภราดร เชิดชู

ประติมากรชํานาญการพิเศษ สํานักชางสิบหมู ดําเนินการปนรูปตนแบบ
ประติมากรรมรูปเทวดาทั้ง ๒ ลักษณะ ตั้งอยูบนแทนฐานรูปสี่เหลี่ยมทรงฐานสิงห พื้นสีขาว เดินเสนทอง

เนนลวดลายและเสนลวด

1266