Page 273 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

การจัดเตรียมงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ๑๒๗๑
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

ทองไมชั้นฐานบัวเชิงบาตรของพระเมรุมาศองคประธาน ขนาดความสูง ๖๐ เซนติเมตร จํานวน ๒๘ องค
มีลักษณะเปนรูปเทวดานั่งสนหรือคุกเขา พนมกร ทรงเครื่องตน สวมมงกุฎยอดชัย ประดับเลื่อมในลวดลาย

สวนชุดประติมากรรมครุฑยุดนาค ประดับชั้นฐานสิงหพระเมรุมาศองคประธาน ไดแยกจดหมายเหตุไวใน
หัวขอ ประติมากรรมชุด ครุฑ
ครุฑ

ครุฑเปนเทพพาหนะของพระนารายณ ตามคติเทวนิยมวาพระมหากษัตริยทรงเปนองคอวตารของพระนารายณ
ดังปรากฏคําวา “รามาธิบดี” ในพระปรมาภิไธยมาแตสมัยกรุงศรีอยุธยา พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพล

อดุลยเดช บรมนาถบพิตร ก็มีพระปรมาภิไธยสวนหนึ่งวา “มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี” เชนกัน สถาปนิกจึงไดออกแบบ
ประติมากรรมรูปครุฑประดับพระเมรุมาศในหลายลักษณะ เชน ประติมากรรมรูปพญาครุฑขนาดใหญที่ชาลาชั้นที่ ๒
เสาโคมยอดครุฑยุดนาค คันทวยรูปครุฑรับเครื่องยอดพระเมรุมาศทรงบุษบกทั้ง ๙ ยอด รูปครุฑประดับตกแตงสวน
ตาง ๆ ขององคพระเมรุมาศ จนถึงลวดลายรูปครุฑที่พระโกศจันทนและพระหีบจันทนทรงพระบรมศพ

ประติมากรรมครุฑประดับพระเมรุมาศ ที่สําคัญ ประกอบดวย
แบบที่ ๑ พญาครุฑพนม

ประติมากรรมรูปครุฑขนาดใหญติดตั้งไวสองขางเชิงบันไดนาคที่ทอดจากชาลาชั้นที่ ๓ สูชาลาชั้นที่ ๒ ดาน
ทิศเหนือ ทิศตะวันออก และทิศใต มี ๒ แบบ คือ ครุฑยืนพนมมือ และครุฑยืนกางแขน บันไดละ ๑ คู รวม ๖ รูป

ภาพรางครุฑยืนพนมมือ

ครุฑยืนพนมมือ จํานวน ๓ รูป เปนครุฑยืนพนมมือถือดอกบัว ขากาวเหยียบยางทะยานจากวิมานเพื่อนอม

สักการะรับเสด็จ ปกหุบไวเบื้องหลัง มีใบหนา จะงอยปาก ขา และแขนลักษณะอยางนกอินทรี รางกายกํายําอยางมนุษย
ผูชาย ผิวสีแดง คลองมาลาดอกไมสายสองชายปลายพูยาวพาดคลองทั้งสองแขน พาหุรัดและกําไลลวดลายดอกไม
นุงผาภูษาโจงมีผารัดสะเอวเขียนสีลายอยางผาโบราณแตกตางกันทั้ง ๓ รูป สุวรรณกระถอบลายเศียรนาค ยืนบนแทน

ฐานสี่เหลี่ยมลักษณะฐานปทม

1271