Page 261 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

การจัดเตรียมงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ๑๒๕๙
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

เนื้อปูนที่ตําเสร็จแลวตองผานการหมักเนื้อปูน คือ เก็บไวในที่อับชื้นไมถูกอากาศจนปูนแหง ประมาณ ๑ สัปดาห
โดยนําเนื้อปูนใสลงในถุงพลาสติกปดปากถุงใหสนิท นําไปเก็บรวมกันไวในโองที่มีนํ้าหลอไวพอควรใหเกิดความชุมชื้น จะ
ทําใหเนื้อปูนเหนียวใชงานไดดีมากขึ้น ยิ่งเก็บนานก็ยิ่งดี ดวยเหตุนี้เองจึงเกิดเปนคุณสมบัติที่ดีอีกอยางหนึ่งของปูนไทย
คือสามารถหมักเก็บไวใชงานไดนาน

อุปกรณการใชงานของงานปนปูนสด ประกอบดวย

(๑) ครกตําปูน ลักษณะเชนเดียวกับครกตําขาว แตมีขนาดใหญกวาเล็กนอย และมักหลอดวยคอนกรีตเสริมเหล็ก
สวนไมสากมักเปนไมเนื้อแข็งในปจจุบันมีการพัฒนาเอาเทคโนโลยีเครื่องกลมาใชสรางครกตําปูนไฟฟาไดสําเร็จแลว
และสะดวกในการผลิตเนื้อปูนมากขึ้น

(๒) เครื่องมือปนที่เปนหลัก ไดแก เกรียงใบขาวชางปนปูนสด มีลักษณะเหมือนเกรียงกออิฐถือปูนของชางปูน
ปจจุบัน แตมีขนาดเล็กเรียวกวามากเพื่อเหมาะในการปนเก็บรายละเอียด ชางแตละคนมักมีเกรียงชนิดนี้หลาย ๆ ขนาด
เพื่องานในแตลักษณะ เครื่องมือชางปนสากลบางชิ้นอาจนํามาใชประกอบดวย และชางมักสรางเครื่องมือปนบางชิ้น
ขึ้นเองใชในการปนลายทางที่ตนถนัด เพื่อใหตกแตงเก็บรายละเอียดไดวิจิตรสวยงามและสะดวกยิ่งขึ้น

(๓) กระบะผสมปูน ทั้งขนาดใหญและแบบมือถือ

(๔) กระปองนํ้า
(๕) ฟองนํ้าและเศษผา
(๖) พูกันกลม เบอร ๑๒ เบอร ๑๐ แปรงทาสีขนาด ๑ - ๒ นิ้ว สําหรับปาดแตงผิวเรียบและปดฝุน

(๗) เกรียงไมแตงคิ้วบัวแบบตาง ๆ
(๘) เหล็กเสนขนาดตาง ๆ สําหรับทําโครงสรางหรือแกน

(๙) ตะแกรงรอนปูน - ทราย
(๑๐) คอน และเหล็กสกัดเมื่อเวลาเกิดความผิดพลาดและตองปนใหม

ขั้นตอนการปฏิบัติงานปนปูนสด มีดังนี้
ขั้นตอนที่ ๑ ออกแบบ ขึ้นอยูกับลักษณะงานวาเปน

สวนประกอบของสถาปตยกรรม รูปเคารพ หรือสวนตกแตง
อื่น ๆ ลักษณะนูนสูง นูนตํ่า หรือลอยตัว ควรมีทั้งแบบลาย
เสนขนาดยอและแบบขยายเทาจริงและถาสามารถทําได
ควรมีแบบทุก ๆ ดานของชิ้นงาน ไดแก ดานหนา ดานขาง
ดานหลัง และแปลน ยกเวนภาพนูนสูงหรือนูนตํ่าคงมีไดเพียง

ดานหนาดานขางเทานั้น
ขั้นตอนที่ ๒ การเตรียมวัสดุ ไดแก เนื้อปูนสดเพื่อ

นํามาใชในงานปน
ภาพรางสัตวหิมพานต
ขั้นตอนที่ ๓ การเตรียมพื้น งานปนลอยตัว เชน
การปนพระพุทธรูป การปนรูปเคารพ และศิลปวัตถุอื่น ๆ ถาชิ้นงานใหญมากตองกออิฐถือปูนขึ้นรูปใหไดรูปใกลเคียง

ตนแบบกอนจึงจะปนพอกดวยปูนสดตอไป แตถามีขนาดเล็ก เชน มารแบกที่ฐานซุมใบเสมา ตองขึ้นโครงดวยเหล็กเสน
โดยดัดตัดเหล็กใหไดรูปทรงกอนจึงจะปนพอกดวยปูนสด สวนงานปนนูนสูงที่ออกมาจากผนังกําแพงมาก ๆ เชน
รูปพระนารายณทรงสุบรรณที่หนาบันโบสถ ก็ตองฝงแกนเหล็กลงในผนังใหแข็งแรงแลวดัดเหล็กใหไดรูปจึงดําเนินการ

ตอไป

1259