Page 257 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

การจัดเตรียมงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ๑๒๕๕
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

งานประติมากรรมประดับพระเมรุมาศ

พระเมรุมาศของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ซึ่งเปรียบดังการจําลอง

เขาพระสุเมรุอันเปนศูนยกลางแหงจักรวาล มาเปนอาคารพระเมรุมาศทรงบุษบก ๙ ยอด ทั้งงานศิลปกรรมและประณีตศิลป
ออกแบบตกแตงใหสอดคลองกับลักษณะของเขาพระสุเมรุแลว งานประติมากรรมประดับพระเมรุมาศยังไดออกแบบให
สอดคลองกับเรื่องราวของเขาพระสุเมรุที่ปรากฏในสมุดภาพไตรภูมิโลกวินิจฉัย ฉบับกรุงศรีอยุธยา ฉบับกรุงธนบุรี และ
ภาพจิตรกรรมฝาผนังพระวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม กรุงเทพมหานคร ผสานกับความคิดของศิลปนผูออกแบบเกี่ยวกับ

เทวโลกตามคติความเชื่อของคนไทย และการสรางพระเมรุมาศตามโบราณราชประเพณี ลักษณะรูปประติมากรรมและ
ตําแหนงที่ติดตั้งจึงเปรียบเสมือนทางเดินขึ้นเขาพระสุเมรุสูเทวโลก เริ่มแตลานอุตราวัฏอันแสดงสัญลักษณของแผนภูมิ
จักรวาล ฐานพระเมรุมาศซึ่งมีลักษณะเปนปาหิมพานตและรูปสัตวหิมพานตจําลอง อันประกอบดวยมหาสระสําคัญ คือ
สระอโนดาต ซึ่งมีนํ้าไหลออกจากปากสัตวสําคัญในทิศทั้งสี่ หลอเลี้ยงปาหิมพานตและสรรพสัตวจนไหลออกสูมหาสมุทร

และปญจมหานทีหลอเลี้ยงมนุษยโลก จากนั้นการประดับตกแตงรูปประติมากรรมที่ชาลาตาง ๆ ซึ่งสรางลดหลั่นกันเสมือน
ทางเดินขึ้นสูพระเมรุมาศ คือทางเดินสูยอดเขาพระสุเมรุ ยังเปนไปตามฐานานุศักดิ์ของคติไตรภูมิ เริ่มแตราชสีห คชสีห
นาค ครุฑยุดนาค เทวดา ทาวจตุโลกบาล จนถึงพญาครุฑซึ่งเปนเทพพาหนะของพระนารายณที่มารับเสด็จสูทิพยวิมาน

ประติมากรรมที่ใชประดับพระเมรุมาศ สวนใหญเปนงานปนขึ้นรูปดวยดินเหนียว ดินนํ้ามัน หรือเหลาโฟมขึ้นรูป
ถอดดวยแมพิมพ แลวหลอดวยไฟเบอรกลาส สวนหนึ่งสรางขึ้นดวยงานปนปูนตํา ซึ่งมีกรรมวิธีการสรางงานที่แตกตาง
กันทั้งวัสดุและวิธีการ และนอกจากการใชเทคนิคการสรางงานตามแบบศิลปะประเพณีแลว ยังมีการปรับปรุงวัสดุและ

วิธีการบางขั้นตอนใหเหมาะแกยุคสมัยดวย
งานหลอไฟเบอรกลาส

การสรางรูปประติมากรรมดวยการหลอไฟเบอรกลาสประมวลขั้นตอนไดดังนี้
ขั้นตอนที่ ๑ รางแบบออกแบบลายเสนรูปประติมากรรมใหไดตามคตินิยม ทั้งดานหนาและดานขาง ตามลักษณะ

และชนิดของประติมากรรมที่สถาปนิกกําหนดขยายแบบรางใหมีขนาดเทาจริง ๑:๑ ตามที่กําหนด
ขั้นตอนที่ ๒ สรางหุนตนแบบ แบงเปน ๒ วิธี

วิธีที่ ๑ การปนขึ้นรูปดวยดินเหนียว หรือดินนํ้ามัน
มีลําดับขั้นตอนดังนี้

- วางแกนโครงสรางที่ทําจากลวดหรือเหล็กเสน
ผูกครอส (Cross คือ การนําไมสองชิ้นประกบกันเปนรูป
กากบาทพันตรงกลางสวนประกบของไมทั้งสองชิ้นดวยเสน
ลวดใหแข็งแรง นําปลายลวดมัดเขากับโครงเหล็ก) เปนการ

เสริมเพื่อรับนํ้าหนักเนื้อดินหรือดินนํ้ามันในขณะปน การ
วางโครงใหดูความเหมาะสมโดยพิจารณาจากรูปลักษณะ
ของประติมากรรม โดยหลักการแลวประติมากรมักรางแบบ
โครงสรางเหล็กลงในแบบลายเสนดวยเพื่อความถูกตองและ การรางแบบลายเสนรูปประติมากรรม

สะดวกแกชางผูสรางโครงสรางเหล็ก
- ประติมากรดําเนินการปนแบบ เริ่มจากการเขาเนื้อดินหรือดินนํ้ามันลงบนโครงสราง โดยใชสัดสวนที่วัด
จากแบบลายเสนที่ขยายเตรียมไว ในการปน นอกจากดูจากแบบรางแลวจะพิจารณารูปในลักษณะสามมิติ คือภาพ

ลอยดวยตัว ประติมากรจะปรุงแตงประติมากรรมในทุกดานทุกมุมมองไปดวยใหไดสัดสวนทั้งดานกายวิภาคและทาทาง

1255