Page 382 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

๑๓๘๐ จดหมายเหตุงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

ชั้นบุษบกราชรถ บุษบกราชรถอยูเหนือขึ้นไปจากชั้นเบญจาทั้งสามชั้น เปนฐานบุษบก มีลักษณะเปนฐานสิงห
ประกอบกับฐานเชิงบาตรสวนบน ประดับไมแกะสลักรูปเทพนมปดทองประดับกระจก ๒๒ องค มีเกรินออกจากฐาน
ชั้นนี้ทั้งหนาและหลัง โดยออกเฉพาะแนวฐานสิงหเทานั้น ประดับดวยรูปแกะสลักเศียรนาคและกระหนกทายเกริน
เหนือฐานบุษบกบริเวณสวนกลางเปนที่สําหรับประดิษฐานพระโกศพระบรมศพ ฐานบุษบกในสวนของเชิงบาตรประกอบ

หนากระดานทองไมปดทองประดับกระจก ปากฐานรอบพนักประดับไมแกะสลักลายกระจังปฏิญาณ ฐานดานซาย
ถอดประกอบได ๓ ชั้น คือชั้นทองไม ชั้นลายหนากระดาน และชั้นขอบพนัก เพื่อใหพระโกศพระบรมศพเคลื่อนเขา
ประดิษฐานในบุษบกไดดวยรางเหล็ก ใตองคบุษบกมีกวานไขสงพระโกศพระบรมศพขณะประดิษฐานอยูในบุษบก
ใหสูงขึ้นพนพนักเห็นเดนชัดสงางามตลอดทั้งองค เมื่อจะเลื่อนพระโกศพระบรมศพลงก็จะหมุนกวานลง เพื่อใหฐาน

พระโกศพระบรมศพเสมอพื้นบุษบกเชนเดิม เครื่องกวานสงนี้เปนเทคนิคของชางฝมือเอก คือ สมเด็จพระสัมพันธวงศเธอ
เจาฟากรมหลวงพิทักษมนตรี (จุย ตนราชสกุล มนตรีกุล) พระโอรสในสมเด็จพระเจาบรมวงศเธอ เจาฟากรมพระศรีสุดารักษ
สมเด็จพระเจาพี่นางเธอในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟาจุฬาโลกมหาราช กับเจาขรัวเงิน เสาบุษบกยอมุมไมสิบสอง
แกะสลักลายเนื่องเม็ดประคําที่มุมเสาทั้งนอกและใน ปดทองประดับกระจกลายดอกหกกลีบแบบยกดอก โคนเสา

ประดับกาบพรหมศร หัวเสามีคันทวยสลักลายปดทองประดับกระจกรับเชิงกลอนชั้นลาง เสาบุษบกแตละตนผูกมาน
ตาดทองซับในสีแดงรวบกลางมานที่ประจํายามรัดอกเสาทั้งสี่เสา หลังคาทรงบุษบกประกอบชั้นเชิงกลอน ๕ ชั้น
ประดับบันแถลง ชอฟา บราลี นาคปก แกะสลักลายลงรักปดทองประดับกระจก ปลียอดปดทองทึบ ลูกแกวแกะสลัก
ลายลงรักปดทองประดับกระจก ยอดประกอบดวยเม็ดนํ้าคางและพุมขาวบิณฑทําดวยตะกั่วประดับกระจก ที่เชิงกลอน

ชั้นลางประดับเฟอง อุบะ พูทําดวยตะกั่วโดยรอบ เพดานหลังคาบุษบกประดับลายดาวจงกลและดอกจอก ลงรักปดทอง
ประดับกระจก

การถอดสวนประกอบราชรถบางสวนออกเพื่อความสะดวกในการปฏิบัติงาน เจาหนาที่กลุมงาน
ชางแกะสลักและชางไมประณีต สํานักชางสิบหมู และเจาหนาที่จากกรมสรรพาวุธทหารบก เขาดําเนินการถอด
สวนประกอบบางสวนของราชรถเพื่อสะดวกและงายตอการปฏิบัติงาน และนําสวนที่ชํารุดไปซอมแซมกอนจะนํากลับมา
ประกอบติดตั้งใหสมบูรณดังเดิม ณ โรงราชรถ พิพิธภัณฑสถานแหงชาติ พระนคร โดยเริ่มดําเนินการถอดสวนแปรก
ของราชรถทั้งสองขาง สวนลอประดับทั้ง ๔ ลอ เทพนมชั้นฐานเบญจาและเกริน ฉัตรเบญจาประกอบราชรถ ๔ ตน

แผงพนักลูกกรงฐานชั้นเกรินชั้นตาง ๆ ชุดเฟอง อุบะ พู ที่ติดอยูกับเชิงกลอนชั้นลางของบุษบก และยอดพุมขาวบิณฑ
การบูรณปฏิสังขรณพระมหาพิชัยราชรถ ดําเนินการโดยกรมสรรพาวุธทหารบก สํานักชางสิบหมูและ

สํานักพิพิธภัณฑสถานแหงชาติ กรมศิลปากร และกรมอูทหารเรือ มีรายละเอียดดังนี้
กรมสรรพาวุธทหารบก ดําเนินการซอมบูรณะในสวนโครงเครื่องลางและระบบขับเคลื่อน ดังนี้

ลอประดับ จัดสรางลอประดับใหมทั้งหมด จํานวน ๔ ลอ ดังนี้
จัดสรางสวนประกอบที่เปนเหล็ก ไดแก เพลาลอ แหวนล็อกชุด ตลับลูกปน เหล็กรัดดุมลอ เหล็กประกบวงลอ

เสื้อเพลา โดยเฉพาะเหล็กรัดดุมลอนั้น สรางขึ้นใหมดวยทองเหลืองที่มีคุณสมบัติแข็งแรง ทนทาน ไรรอยตอ และไมเปน
สนิม ทดแทนวัสดุเดิมที่เปนเหล็ก
จัดสรางสวนประกอบที่เปนไม ไดแก กงลอ ซี่ลอ ใบประดับ หูชาง ดุมลอ โดยใชไมสักทองคุณภาพสูงแกะสลัก

ลวดลายตามรูปแบบลอเดิม โดยมีนายชางจากสํานักชางสิบหมู กรมศิลปากร ชวยปรับลวดลายใหถูกตองตามรูปแบบ
ลายไทย

สวนลอประดับของเดิมนั้น ดําเนินการเทียบศูนย ตรวจสอบแกไขการสาย ทําความสะอาดจุดหมุนทุกจุดดวย
นํ้ามันกาดและอัดไขขน (จารบี) ซอมเนื้อไมที่แตกราว ทาสีตกแตง จัดสรางขาตั้งลอประดับ แลวนํากลับมาจัดแสดง
ภายในโรงราชรถ พิพิธภัณฑสถานแหงชาติ พระนคร

1380