Page 449 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

การจัดเตรียมงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ๑๔๔๗
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

ฐานพระหีบจันทน ฐานพระหีบจันทนเปนชุดฐานสิงห ซึ่งแตกตางจากฐานพระหีบจันทนในงานพระบรมศพ
และพระศพที่ผานมาซึ่งเปนฐานบัวถลา ชั้นหนากระดานดานลางสุดกอนจะเปนชุดฐานสิงหประกอบดวย ลายกาบเทา
สิงห นมสิงห ทองสิงหเปนลายดอกลอย ๔ กลีบ ชั้นบนเปนบัวเชิงฐาน เหนือชุดฐานสิงหมีบัวปากฐาน ปกดวยดอกไม
เอวประดับโดยรอบฐาน

เมื่อนําพระหีบจันทนและพระโกศจันทนประกอบซอนกันแลว สังเกตไดวาลวดลายที่ปรากฏเปนลักษณะ
ลายเทพนมของพระโกศจันทน ลายครุฑของพระหีบจันทนรวมเปนลวดลายนารายณทรงครุฑ อันเปนความตั้งใจของ
ผูออกแบบในครั้งนี้ซึ่งยึดถือตามคติความเชื่อที่วาพระมหากษัตริยทรงเปน “สมมุติเทพ” เปนพระนารายณที่อวตารลงมา

เปนพระราม และเมื่อรูปแบบของพระหีบจันทนและพระโกศจันทนงดงามลงตัวและสมพระเกียรติ พระบาทสมเด็จ
พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร แลว จึงนําแบบรางมาขยายขนาดสัดสวน ๑ : ๑ คือ ขนาดเทาจริง

ศิลปกรรมการซอนไมในการสรางทําพระโกศจันทนและพระหีบจันทน ไดจดหมายเหตุไวใน หัวขอ งาน
ศิลปกรรมและประณีตศิลปประดับราชรถ ราชยาน และเครื่องประกอบพระราชพิธี

ทอนฟนไมจันทน
ทอนฟนไมจันทนเปนเครื่องประกอบพระบรมราชอิสริยยศสําหรับการถวายพระเพลิงพระบรมศพพระมหา

กษัตริย ซึ่งมีการใชงานมาตั้งแตสมัยพุทธกาลที่กลาววาใชทอนจันทนในงานถวายพระเพลิงพระบรมศพพระพุทธเจา
ทอนฟนไมจันทนที่ใชเปนเชื้อเพลิงในการถวายพระเพลิงพระบรมศพและพระศพ วางไวบนจิตกาธานใตพระหีบจันทน
หรือใตพระโกศจันทน

ทอนฟนไมจันทน

ทอนฟนไมจันทนที่ใชในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพล
อดุลยเดช บรมนาถบพิตร มีจํานวนทั้งหมด ๒๔ ทอน วางเรียงชั้นละ ๔ ทอน ซอนประกอบสลับดานจํานวน ๖ ชั้น ทอน

ฟนมีขนาดความยาว ๖๐ เซนติเมตร เสนผาศูนยกลาง ๕ เซนติเมตร ใชเทคนิคงานลายรดนํ้า ซึ่งแตกตางจากการทําทอน
ฟนไมจันทนในงานพระบรมศพและพระศพที่ผานมาที่ใชเทคนิคลายฉลุปดทอง ลวดลายบนทอนฟนไมจันทนแบงออก
เปน ๓ สวน ประกอบดวย สวนที่ ๑ หนาฟนทั้ง ๒ ดานออกแบบเปนลวดลายประจํายามมีกลีบแทรก (ดอก ๘ กลีบ)
สวนที่ ๒ สวนหัวและสวนทาย ออกแบบเปนลายกรวยเชิง ประกอบดวยลายลูกขนาบ ๒ ขางและลายเชิงทอง สวนที่ ๓

สวนกลาง ออกแบบเปนลายพุมขาวบิณฑกานแยง นายสมชาย ศุภลักษณอําไพพร นายชางศิลปกรรมอาวุโส กลุมศิลป
ประยุกตและเครื่องเคลือบดินเผา สํานักชางสิบหมู เปนผูออกแบบ

1447