Page 448 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

๑๔๔๖ จดหมายเหตุงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

ฐานพระโกศจันทน บริเวณปากฐานมีดอกไมไหวประดับอยู หรือที่เรียกวา ดอกไมเอว ถัดลงมาเปนบัวปากฐาน
ตั้งกระจังปากฐาน และชุดฐานดานลาง ซึ่งในงานออกแบบทั่วไปนิยมใชชุดฐานปทม หรือชุดฐานบัว ชุดฐานสิงห
ชุดฐานหนากระดาน หรือฐานเขียง ฯลฯ แตในการออกแบบฐานพระโกศจันทนครั้งนี้ ผูออกแบบใชชุดฐานบัวเปนสวนฐาน
พระโกศจันทน ประกอบดวย บัวถลา หนากระดานลาง ลูกแกว บัวปากฐาน และดอกไมไหว

พระหีบจันทน

พระหีบจันทนลักษณะเปนรูปสี่เหลี่ยมผืนผา ประกอบดวย ๓ สวน คือ สวนฝาพระหีบจันทน ตัวพระหีบจันทน
และฐานพระหีบจันทน มีจํานวนชิ้นสวนที่ตองนํามาประกอบกันในขั้นตอนการปฏิบัติงาน ๖ ชิ้นสวน คือ ดานยาว ๒ ชิ้น
ดานกวาง ๒ ชิ้น และฝาแบงเปน ๒ ชิ้น เพื่อความสะดวกในการประกอบ พระหีบจันทนทรงพระบรมศพพระบาทสมเด็จ
พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ครั้งนี้ มีความแตกตางจากรูปแบบพระหีบจันทนในงานพระบรมศพ

และพระศพที่ผานมา ตรงที่ดานยาวของพระหีบไมเปนแนวตรง จะมีเกล็ดยื่นออกมาสําหรับรองรับพระโกศจันทน รอบ
พระหีบจันทนประดับลายกานขด ประดับครุฑ ๑๓๒ องค ในครุฑ ๑ องคประกอบดวยชิ้นลายไม ๕๓ ชิ้น เมื่อรวมลาย
กานขดและครุฑเต็มชุด ครุฑ ๑ องค จึงประกอบดวยชิ้นลายไมถึง ๙๔ ชิ้น พระหีบจันทนมีขนาดความสูง ๑๓๐ เซนติเมตร
ความยาว ๒๘๕ เซนติเมตร ความกวาง ๑๕๕ เซนติเมตร ใชชิ้นลายไมจันทนประดับทั้งสิ้น ๓๑,๗๓๑ ชิ้น

ฝาพระหีบจันทน ดานบนฝาพระหีบจันทนติดตั้งแผนรองลายพุมขาวบิณฑเปนฐานรับพระโกศจันทน พื้นบน
ฝาพระหีบเปนลายกุดั่นดอกจอก ถัดลงมาประดับดวยกระจังหลังฝา ประดับสลับสับหวางกับดอกไมไหวเติมดวยกระจัง

ดานหนา ถัดมาเปนลายบัวถลาฝาพระหีบยาวลงมายังปากพระหีบจันทน ปากพระหีบจันทนประดับดอกไมไหวไวที่
ดานหลัง กระจังปฏิญาณปากพระหีบ ถัดลงมาเปนแนวหนากระดานลายดอกจอก แตละชองดอกจอกของลาย
หนากระดาน แบงระยะหอยลายอุบะ ๓๐ ชุด

ตัวพระหีบจันทน ปากพระหีบจันทนมีลายกระจังรวนหอยปากพระหีบ ลักษณะลวดลายตัวพระหีบจันทน
เปน ลายพุมขาวบิณฑกานขดออกลายตรงกลางเปนรูปครุฑหนาอัด (คําวา “หนาอัด” ในภาษาชางแปลวา “หนาตรง”)
ครุฑกําลังใชมือจับลายชอหางโตของพุมขาวบิณฑ ซึ่งลวดลายดังกลาวนั้นผูออกแบบไดแรงบันดาลใจมาจากลายผานุง
ของพระมหากษัตริย เปนผาพิมพลายอยางในสมัยอยุธยาตอนปลาย

ลายครุฑหนาอัดบนพระหีบจันทน

1446