Page 404 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

๑๔๐๒ จดหมายเหตุงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

ลักษณะของพระที่นั่งราเชนทรยาน
พระที่นั่งราเชนทรยานเปนพระราชยานทรงบุษบก สรางดวยไม แกะสลักลายปดทองประดับกระจกทั้งองค

บุษบกขนาดกวาง ๑ เมตร ๓ เซนติเมตร ยาว ๕ เมตร ๔๘ เซนติเมตร (รวมคานหามหนา - หลัง) สูง ๔ เมตร
๒๓ เซนติเมตร เหนือคานหามทําเปนแครทึบรองรับบุษบก คานหาม ๔ คาน ทําดวยไมกลึงกลมทาสีแดง ปลายคานกลึง
เปนหัวเม็ดปดทองประดับกระจกสี พื้นลางทาสีแดงเรียบ องคบุษบกประกอบดวยฐาน ๒ ชั้น ฐานชั้นที่ ๑ เปนฐานสิงห
หนากระดานลางปดทองเรียบ เสนลวดเหนือหนากระดานลางประดับกระจังตาออยปดทองประดับกระจก ชั้นฐานสิงห
เปนลายแกะสลักที่กาบ เทา ปาก และจมูกสิงห ทองสิงหเจาะโปรง บัวหลังสิงหปดทองเรียบ ประดับกระจังตาออย

ตอนบน ทองไมประดับกระจกสีเขียวและขาวลายดอกประจํายาม เสนลวดบัวหงายชั้นลางประดับกระจังตาออย
หอยหัวลงโดยรอบ เหนือกระจังตาออยเปนบัวหงายแกะสลักลายปดทองประดับกระจกและเสนลวดปดทอง ตอขึ้นมา
เปนหนากระดานซึ่งขยายสวนทองไมใหสูงขึ้น สลักลายประจํายามลูกฟกกามปูใบเทศปดทองประดับกระจกสี เสนลวด

ประดับกระจังตาออยซอนดวยกระจังเจิมปดทองประดับกระจก ฐานชั้นที่ ๒ เปนฐานเชิงบาตรบัวลูกแกวรับเรือนบุษบก
ฉลุโปรงเปนลายหนาสิงหและลายกานขดใบเทศสะบัดเปลวปดทองเรียบ หนาทองไมมีครุฑยุดนาคปดทองเรียบ ๑๔ ตัว
ประดับโดยรอบ เหนือทองไมประดับเสนลวดลูกแกวติดกระจังหอยหัวลง เหนือเสนลวดเปนบัวหงายแกะสลักลายบัว
ปดทองประดับกระจกสี ถัดขึ้นไปเปนหนากระดานบนแกะสลักลายประจํายามลูกฟกกามปูใบเทศประดับกระจกสี
ตอนบนหนากระดานประดับกระจังตาออยซอนดวยกระจังเจิม ถัดขึ้นไปประดับดวยกระจังปฏิญานขนาดใหญ แกะลาย

เทพนมกลางลายทุกตัวเรียงกันโดยรอบ แผงพนักปดทองประดับกระจก ๓ ดาน ยกเวนดานหนา ดานในปดทองเรียบ
พนักพิงหลังซอนอยูในกระจังปฏิญาณรวนอีกชั้นหนึ่ง แกะสลักเปนลายบัวเกสรหรือบัวปากปลิง พนักพิงเปนทรง
กลีบขนุน ดานหนาเรียบ ดานหลังแกะสลักเปนลายกานขดแวดลอมเทพนมตรงกลาง

หลังคาบุษบกเปนทรงจอมแหรองรับดวยเสา ๔ ตน ลักษณะเปนเสายอมุมไมสิบสองปดทองประดับกระจก
โคนเสาประดับดวยกาบพรหมศร มีลายเนื่องประกอบขอบเสาและประดับกระจกเปนลายดอกพิกุล กลางเสามีลาย
ประจํายามรัดอกอยูกลางเสาทั้ง ๔ เสา แตละตนผูกผาตาดทองแทเงินกะไหลทองรวบกลางมานที่ประจํายามรัดอก

ที่หัวเสาประดับคันทวยสลักลายปดทองประดับกระจกรองรับชายคารวม ๑๒ ตัว หลังคาบุษบกประกอบชั้นเชิงกลอน
๕ ชั้น แตละชั้นยอมุมไมสิบสองและยอเก็จรับบันแถลง แตละชั้นประกอบดวย ชอฟา บราลี นาคปก ซุมรังไกหรือบันแถลง
องคระฆังลงรักปดทองประดับกระจก เหมแกะสลักยอมุมไมสิบสองลงรักปดทองประดับกระจก บัวกลุมแกะสลักลาย
ลงรักปดทองประดับกระจก ปลียอดปดทองเรียบ บัวลูกแกวแกะสลักลายลงรักปดทองประดับกระจก ยอดประดับดวย

เม็ดนํ้าคาง เชิงชายหลังคาบุษบกประดับเฟอง อุบะ โดยรอบ เพดานบุษบกปดทองเรียบ ประดับดาวเพดานลายดาวลอม
เดือนปดทองประดับกระจก ดานหนาและหลังองคบุษบกตอแทนเปนเก็จสําหรับเจาพนักงานภูษามาลานั่งคุกเขาประคอง
พระโกศพระบรมอัฐิ ลักษณะการประดับตกแตงเชนเดียวกับฐานสิงห พื้นบนเสริมไมทาสีแดงเรียบ

การบูรณปฏิสังขรณพระที่นั่งราเชนทรยาน ดําเนินการโดยสํานักชางสิบหมู และสํานักพิพิธภัณฑสถานแหงชาติ
กรมศิลปากร มีรายละเอียดดังนี้

กลุมวิทยาศาสตรเพื่อการอนุรักษ สํานักพิพิธภัณฑสถานแหงชาติ กรมศิลปากร เช็ดทําความสะอาดดวย
กรรมวิธีเดียวกับพระมหาพิชัยราชรถกอนสงใหสํานักชางสิบหมูซอมแซม
สํานักชางสิบหมู กรมศิลปากร รวมกับกรมสรรพาวุธทหารบก เคลื่อนยายพระที่นั่งราเชนทรยาน จาก

พิพิธภัณฑสถานแหงชาติ พระนคร ไปดําเนินการซอมบูรณะ ณ สํานักชางสิบหมู กรมศิลปากร อําเภอศาลายา จังหวัด
นครปฐม เมื่อวันจันทร ที่ ๙ มกราคม พุทธศักราช ๒๕๖๐

ในการนี้ สํานักชางสิบหมู ดําเนินการบูรณปฏิสังขรณดานโครงสรางใหแข็งแรงมั่นคงยิ่งขึ้นและซอมปดทองใหม
ทั้งองค ดังนี้

1402