Page 175 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

การจัดเตรียมงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ๑๑๗๓
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

งานแทงหยวก งานแกะสลักของออน และงานดอกไมสด ดานหนามุมซายและขวาของพระจิตกาธานตั้งประติมากรรม
เสมือนจริงรูปสุนัขทรงเลี้ยง คือ คุณทองแดงและคุณโจโฉ
ฉากบังเพลิง มีลักษณะเปนฉากพับได ฉากบังเพลิงดานนอก ชวงบนเขียนภาพจิตรกรรมตามคตินิยมวา

พระมหากษัตริยคือสมมติเทพ เปนรูปพระนารายณอวตารปางตาง ๆ พรอมดวยเทพพาหนะ ชวงลางเขียนภาพจิตรกรรม
แบบศิลปะในรัชกาลที่ ๙ แสดงพระอัจฉริยภาพในการบรรเทาความเดือดรอนของอาณาประชาราษฎรดวยโครงการ
ในพระราชดําริตาง ๆ โดยแบงออกเปน ๔ หมวดไดแก ดิน นํ้า ลม ไฟ ฉากละ ๖ โครงการ ฉากบังเพลิงดานใน
เขียนภาพจิตรกรรมอักษรพระปรมาภิไธย ภ.ป.ร. ตกแตงดวยดอกไมสวรรคและรูปที่เกี่ยวของกับโครงการอันเนื่องมาจาก

พระราชดําริ อาทิ ปลานิล หญาแฝก นกเจาฟาหญิงสิรินธร
อนึ่ง บันไดทางขึ้นพระเมรุมาศ แตละชั้นชาลามีบันไดขึ้นพระเมรุมาศทั้ง ๔ ทิศ มีลักษณะเปนบันไดนาค
ตามคติความเชื่อวา พญานาคเปนสัญลักษณของสายนํ้า และเปรียบเสมือนสะพานเชื่อมระหวางโลกมนุษยกับโลกสวรรค
ประติมากรรมบันไดนาคจึงกําหนดเปน ๔ แบบ ตางกันตามชั้นชาลาแตละชั้นและตามลําดับชั้นของพญานาค ชั้นบนสุด

คือบันไดนาคจากชาลาชั้นที่ ๓ ขึ้นสูพระเมรุมาศองคประธาน เปนบันไดอนันตนาคราช ประติมากรรมนาคเจ็ดเศียร
มีใบหนาเปนหนาเทวดา เรียกวาเศียรหนาพระ บันไดนาคจากชาลาชั้นที่ ๒ ขึ้นสูชาลาชั้นที่ ๓ เปนบันไดวาสุกรีนาคราช
ประติมากรรมนาคหาเศียร บันไดนาคจากชาลาชั้นที่ ๑ ขึ้นสูชาลาชั้นที่ ๒ เปนบันไดมกรนาคา ซึ่งเปนสวนผสมระหวาง
นาคกับมังกร ประติมากรรมนาคสามเศียร และบันไดนาคจากลานอุตราวัฏขึ้นสูชาลาชั้นที่ ๑ เปนบันไดนาคปุโรหิต
ประติมากรรมนาคเศียรเดียว ราวบันไดคือลําตัวพญานาคนั้นทอดโคงลงมาจากชาลาแตละชั้น

อาคารประกอบพระเมรุมาศ

อาคารที่ปลูกสรางแวดลอมพระเมรุมาศอยูภายในมณฑลพระราชพิธี ประกอบดวย พระที่นั่งทรงธรรม ศาลา
ลูกขุน ทับเกษตร ทิม การกําหนดที่ตั้งของอาคารเหลานี้ยังยึดคติความเชื่อที่เขาพระสุเมรุเปนศูนยกลางของโลกและ
ของจักรวาล และออกแบบใหสอดคลองกับพระเมรุมาศ เพื่อเสริมพระเมรุมาศใหมีความงามสงายิ่งขึ้น มีราชวัติเปน

เครื่องกําหนดขอบเขตมณฑลพระราชพิธี อาคารสําคัญนอกนั้น คือ พลับพลายก และเกยลาที่กําแพงแกวพระที่นั่งดุสิต
มหาปราสาท

พระที่นั่งทรงธรรม
เปนที่ประทับสําหรับพระมหากษัตริยและพระบรมวงศานุวงศ ทรงบําเพ็ญพระราชกุศลในพระราชพิธีถวาย
พระเพลิงพระบรมศพ ตลอดจนเปนที่รับรองพระราชอาคันตุกะ คณะทูตานุทูต ขาราชการชั้นผูใหญ และขาราชบริพาร

ลักษณะเปนอาคารชั้นเดียว ยกฐานสูง ผนังพระที่นั่งทรงธรรมเขียนภาพจิตรกรรมฝาผนังขนาดใหญศิลปะในรัชกาลที่ ๙
เกี่ยวกับโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดําริ พรอมติดตั้งเครื่องปรับอากาศทั้งอาคาร

ผังพระที่นั่งทรงธรรม

1173