Page 362 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

๑๓๖๐ จดหมายเหตุงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

แนวคิดในการออกแบบพลับพลายกทองสนามหลวง
พลับพลายกทองสนามหลวง ใชเปนที่ประทับของสมเด็จพระเจาอยูหัว และพระบรมวงศานุวงศ ในขณะอัญเชิญ

พระบรมโกศลงจากพระมหาพิชัยราชรถขึ้นประดิษฐานบนราชรถปนใหญ กอนตั้งริ้วขบวนเวียนอุตราวัฏรอบพระเมรุมาศ
รูปแบบสถาปตยกรรม ผังพื้นเปนรูปตรีมุขแบงออกเปนสวนที่ประทับอยูกึ่งกลางซึ่งมีลักษณะเปนอาคารโถง กั้นฉาก
ดานหลังที่ประทับ คลุมดวยหลังคาทรงจั่ว มีมุขหนาและมีมุขเล็กประดับยื่นออกมาเรียกวามุขประเจิด และสวนปก
ปะรําสองขางเปนที่นั่งสําหรับผูตามเสด็จพระราชดําเนิน แนวคิดในการออกแบบ ใชองคประกอบทางสถาปตยกรรมและ
ศิลปกรรมที่สื่อความหมายถึงการเปนที่ประทับของสมมติเทพ คือพระมหากษัตริยและพระบรมวงศานุวงศในทุกสวนของ

อาคาร ไดแก สวนหลังคามีรวยระกาแบบนาคสะดุงงวงไอยรา ใบระกาทรงฝกเพกาเพื่อใหเชื่อมโยงกับพระที่นั่งทรงธรรม
แตออกแบบใหมีขื่อฟาแทรกเพิ่มเหนืองวงไอยราคลายกับมี ๓ ยอด ประยุกตจากรูปวิมานเทวดาในจิตรกรรมฝาผนัง
หนาบันมุขประเจิดดานหนาทําเปนรูปเทวดาถือชื่อกระหนก คอสองรับหลังคาจั่วประดับกรอบทรงพนม ซึ่งลวนหมายถึง

วิมานเทวดา พนักระเบียงมุขหนาที่ประทับ ทําเปนชองลูกฟก ภายในประดับลายฉลุตบสีรูปเทพนม นอกจากนี้ยังสอด
แทรกพุทธธรรมเรื่องไตรลักษณ คือ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ไวที่หนาบันมุขขางทั้งสองดานซึ่งประดับดวยอักษรขอมไทย
ภาษามคธ เปนขอความยกมาจากสวนหนึ่งของพระคาถาลาพระสงฆ อันเปนปจฉิมคาถาของพระบาทสมเด็จพระจอมเกลา
เจาอยูหัว รัชกาลที่ ๔ โปรดใหขุนนางอัญเชิญไปอานในที่ประชุมสงฆกอนเสด็จสวรรคต การใชสีเพื่อตกแตงโดยรวมใช
๓ สีหลัก คือ สีทอง สีขาวนวล และสีเทา เพื่อใหเกิดความกลมกลืนกับอาคารอื่น ๆ ในมณฑลพระราชพิธี ยกเวนพื้นหลัง

หนาบันเทวดามุขประเจิด ใชสีเทาอมฟาเพื่อเนนใหเกิดความชัดเจนของลวดลายยิ่งขึ้น
งานวิศวกรรมของพลับพลายกทองสนามหลวง

พลับพลายก มีรูปแบบโครงสราง เสา พื้น และหลังคาเปนโครงสรางเหล็กรูปพรรณทั้งหมด ติดตั้งดวยระบบ
เชื่อมดวยไฟฟาที่สถานที่กอสรางจริง โครงสรางเสาเปนเหล็กกลองรูปพรรณ สวนโครงสรางหลังคา จันทัน และแปใช
เหล็กตัว C งานฐานรากเปนฐานรากชนิดแผหลอคอนกรีตในที่ตั้ง โดยกําหนดใหดินรับนํ้าหนักปลอดภัย ๔,๐๐๐ กิโลกรัม/

ตารางเมตร
ลักษณะการกอสราง งานศิลปกรรม และประณีตศิลปของพลับพลายกทองสนามหลวง

พลับพลายกทองสนามหลวง เปนอาคารโถงทรงตรีมุขวางแนวยาวไปทางทิศตะวันออก - ตะวันตก เพื่อเนน
ใหมุขหนาหันออกสูทิศของถนนกลางทองสนามหลวงรับกับแนวริ้วขบวนพระราชอิสริยยศ สวนที่ประทับขนาดกวาง
๙ เมตร ๒๐ เซนติเมตร ยาว ๑๑ เมตร ๒๐ เซนติเมตร สูงจากพื้นถึงสันหลังคา ๑๐ เมตร ๖๐ เซนติเมตร ดานขางมีปะรํา

ตอออกไปเปนปกสองขาง ขางละ ๗ เมตร ๕๐ เซนติเมตร กวาง ๔ เมตร สูง ๓ เมตร ๙๕ เซนติเมตร ปกตะวันออก
ดานทิศใตเชื่อมตอกับหองสรงและหองพักพระราชอิริยาบถขนาดกวาง ๗ เมตร ๕๐ เซนติเมตร ยาว ๘ เมตร สูง ๗ เมตร
๙๕ เซนติเมตร

ผังพื้นของอาคารแบงออกเปน ๓ สวน คือ สวนที่ ๑ บริเวณที่ประทับอยูใตหลังคาตรีมุข สวนที่ ๒ บริเวณ
ปกสองขางเปนที่นั่งของผูตามเสด็จพระราชดําเนิน และสวนที่ ๓ เปนหองสรงและหองพักพระราชอิริยาบถ
สวนที่ ๑ บริเวณที่ประทับ ฐานตรีมุขยกพื้นสูง ๒๐ เซนติเมตร เปนชุดฐานปทม หลอไฟเบอรกลาส ทาสีเทา

เขม พื้นโครงสรางเหล็ก กรุดวยซีเมนตบอรด ปูพรมอัดสีแดง มีบันไดทางขึ้น ๔ บันได ดานหนา ๒ บันได และดานหลัง
๒ บันได บันไดละ ๘ ขั้น ขั้นละ ๑๕ เซนติเมตร ทาสีเทาเขม ปูพรมอัดสีแดง พนักพลสิงหทาสีเทาออน สันพนักสีทอง

พื้นที่ภายในพลับพลาเปนโถงโลง เสาโครงสรางเหล็ก กรุดวยซีเมนตบอรด ทาสีเทาออน คิ้วเหลี่ยมเสาทาสีทอง
บัวหัวเสาและบัวตีนเสาตกแตงดวยกระจัง หลอไฟเบอรกลาส ทาสีทอง เสาอาคารโดยรอบติดผามานแบบถวงโซสีขาว
พิมพลายดอกไมรวงสีทอง ซุมคูหาระหวางเสาทําเปนแผงราชวัติ ตกแตงลายดอกประจํายามยกยอดแหลม เสารวมใน
และเสาลอย หัวเสาตกแตงลายฉลุตบสีทองเปนกลีบบัวแวงและลายเฟองอุบะ หนาเสาทาสีเทาออน คิ้วเหลี่ยมเสาและ

1360