Page 288 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

๑๒๘๖ จดหมายเหตุงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

กาลวกหัตถี

คันธหัตถี พระเศวตกุญชร ปงคลหัตถี

ฉัททันตหัตถี อุโบสถหัตถี

ดานทิศตะวันออก ซึ่งมีสิงหเปนสัตวสําคัญประจําทิศ สระอโนดาตดานซายและดานขวาประดับดวยรูปสัตว
หิมพานตเปนสิงหหรือราชสีห ๔ ตระกูล คือ ไกรสรราชสีห บัณฑุราชสีห ติณสีหะ กาฬสีหะ กับสัตวผสม คือ สิงหคชสีห
และทักทอ สรางขึ้นจํานวน ๑๕ ตัว

สิงหประดับสระอโนดาตทิศตะวันออก ดานซาย จํานวน ๕ ตัว คือ กาฬสีหะ ติณสีหะ ๓ ตัว ลักษณะเปน
ราชสีห รูปพรรณสัณฐานคลายนางโค กินหญาเปนอาหาร ทั้งนี้จิตรกรรมวัดสุทัศน ระบุวา กายสีเขียว ในวรรณกรรม

รัตนโกสินทรระบุกายสีหมนมัวเหมือนนกพิราบ ในวิทยานิพนธ เรื่อง คติสัตวหิมพานตประกอบพระเมรุมาศ ระบุกายสีแดง
บัณฑุราชสีห ลักษณะเปนราชสีห กายสีเหลืองเหมือนสีใบไมเหลืองริ้วลายสีดําตามลําตัวคลายกับเสือ ใตทองขาวมีลาย
เปนปลองยาวตลอดตัว กินเนื้อเปนอาหาร

สิงหประดับสระอโนดาตทิศตะวันออก ดานขวา จํานวน ๑๐ ตัว คือ คชสีห ๓ ตัว ลักษณะกายเปนสิงห พื้นสี
มวง ชวงหัวเปนชางมีงาและงวง พละกําลังเทากับชางและสิงหรวมกัน เปนสัตวผสม ทักทอ ๒ ตัว ลักษณะกายเปนสิงห
ชวงหัวเปนชางมีงวง มีเคราและหงอนตั้งตรงคลายมือพนม เปนสัตวผสม คลายคชสีห ตางกันที่ทักทอมีเคราและหงอน
พนมขึ้น ไกรสรราชสีห ๔ ตัว ลักษณะเปนราชสีห พื้นกายขาวบริสุทธิ์ มีลายกนหอยเวียนขวา ดวงตากลมโต ปาก ขน

ปลายหาง และกายดั่งสีสังข (ขาวบริสุทธิ์) มีลายทักษิณาวัฏ (ลายกนหอยเวียนขวา) มีพละกําลังสูง กินสัตวนอยใหญเปน
อาหาร กาฬสีหะ ลักษณะเปนราชสีห พื้นกายสีดําสนิท มีรูปพรรณสัณฐานคลายนางโค กินหญาเปนอาหาร

1286