Page 248 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

๑๒๔๖ จดหมายเหตุงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

สวนยอดพระมหาพิชัยมงกุฎนั้น สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี มีกระแสพระราชดําริ
ใหเพิ่มพระรัศมีแผโดยรอบกรอบดานริมซายขวาเปนภาพตนมณฑาซึ่งเปนตนไมสวรรค เขียนภาพตนมณฑา
เปนพุมในลักษณะภาพจิตรกรรมไทยประเพณี สื่อความหมายถึงการนําดอกไมสวรรคทูลเกลาทูลกระหมอมถวาย
เปนเครื่องสักการะ กรอบฉากสวนบนทั้ง ๔ ฉาก เขียนรูปดอกมณฑาเปนลายเฟองอุบะ และสีดอกมณฑาและ

ดอกปาริชาติโปรยปรายบนพื้นฉาก ซึ่งตามคติไตรภูมินั้นดอกมณฑาจะรวงหลนเมื่อมีเหตุการณสําคัญเกิดขึ้น เชนเมื่อครั้ง
สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจาประสูติ ตรัสรู และปรินิพาน เหตุการณสําคัญ
ครั้งนี้ที่ดอกมณฑารวงหลนคือการเสด็จสูสวรรคาลัยของพระบาทสมเด็จ
พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ดานลางของฉากบน

ผูกลายเปนดอกบัวสวรรคที่ขึ้นรายรอบสวรรคชั้นดุสิต
สวนลางผูกลายเสมือนสระดอกบัวสวรรค ประกอบดวยดอกไม
มงคล อาทิ ดอกบัวเงิน ดอกบัวทอง ดอกบัวสวรรค ประกอบสายนํ้า สายเมฆ

และลวดลายไทย ผูกเรื่องเปนศาสตรของพระราชาและพืชพรรณมงคลเพื่อ
พระเกียรติ โดยออกแบบดอกบัวผูกลวดลายขึ้นมาจากนํ้า และมีภาพพันธุขาว
พระราชทานจากแปลงนาทดลองสวนจิตรลดา ดานหลังเปนภาพหญา
แฝกลงสีบาง ๆ ในนํ้ามีปลานิลขนาดเล็กและใหญซึ่งเปนปลาพระราชทาน

เพื่อสรางอาหารแกคนไทย และวาดภาพนกเจาฟาหญิงสิรินธร จํานวน ๘๙ ตัว
เทาจํานวนพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
บรมนาถบพิตร เฉพาะนกเจาฟาหญิงสิรินธรตัวที่ ๘๙ นั้น ศิลปนเขียนไวที่
เฟองอุบะของฉากบังเพลิงดานทิศเหนือ เปนภาพนกเจาฟาหญิงสิรินธรกําลัง

รองไห นอกจากนี้ในสระดอกบัวสวรรค มีหยดนํ้าโปรยปรายสื่อถึงฝนหลวง
ภาพนกเจาฟาหญิงสิรินธรกําลังรองไห
เพิ่มเติมความอุดมสมบูรณแกพืชพรรณ ภาพนกเจาฟาหญิงสิรินธรกําลังรองไห
ฉากบังเพลิงดานในสวนที่อยูนอกเสา จํานวน ๒ ฉาก เขียนภาพตนมณฑาเชนเดียวกับฉากดานนอก เหนือตน

มณฑาวาดลายเสนฮอ มีรูปดอกบัวตูม สื่อความหมายถึงการหลุดพนคือการเสด็จสูสวรรคาลัย ใตตนมณฑามีพานพุม
๒ พาน ฉากหนึ่งเปนพานพุมกลีบดอกมณฑาอีกฉากหนึ่งเปนพานพุมกลีบดอกบัว

เนื่องจากฉากบังเพลิงเปนศิลปะที่มีความงดงาม ภายหลังจากพระราชพิธีแลวจะไดนําเก็บรักษาไวเพื่อการศึกษา
เชนเดียวกับฉากบังเพลิงที่เคยจัดสรางมาในงานพระเมรุมาศและพระเมรุครั้งกอน ๆ ดังเชน ฉากบังเพลิงที่ใชในการ
ออกพระเมรุของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลาเจาอยูหัว รัชกาลที่ ๕ เก็บรักษาไวที่พิพิธภัณฑของวัดชนะสงคราม
ราชวรมหาวิหาร ฉากบังเพลิงครั้งตอ ๆ มาที่ไดเก็บรักษาไว ณ โรงเก็บราชรถ พิพิธภัณฑสถานแหงชาติ พระนคร
สวนฉากบังเพลิงที่ใชในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

บรมนาถบพิตร กําหนดนําไปเก็บรักษาไวที่พิพิธภัณฑสถานแหงชาติ พระนคร และสํานักชางสิบหมู กรมศิลปากร เพื่อ
เปนที่รําลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณตอปวงชนชาวไทย และเพื่อประโยชนในการศึกษารูปแบบทางศิลปกรรมของเยาวชน
รุนหลังสืบไป

พระนพปฎลมหาเศวตฉัตรและฉัตรประดับพระเมรุมาศ

ฉัตรประดับพระเมรุมาศที่ประดิษฐานและติดตั้งไวในตําแหนงตาง ๆ ที่จดหมายเหตุไวนั้น มีรูปแบบทางศิลปกรรม
และฐานานุศักดิ์ตางกันรวม ๑๒ แบบ ไดแก
พระนพปฎลมหาเศวตฉัตรยอดพระเมรุมาศ

พระมหาเศวตฉัตรสุมพระบรมอัฐิบนพระจิตกาธาน

1246