บันทึกครูบามหาป่า (เกสรปัญโญ) วัดไหล่หินหลวง จังหวัดลำปาง

ประวัติของครูบามหาป่า เกสระปัญโญท่านเกิดในช่วงพุทธศตวรรษที่ 23 เป็นผู้ที่มีควาแตกฉานทางบาลี สามารถประพันธ์คัมภีนร์ และบทประพันธ์ที่แปลมาจากภาษาบาลี เป็นจำนวนมาก เช่น หมวกคัมภีร์แปล เช่น นามศัพท์บาลีปาจิตตี จศ. 1073 (พ.ศ. 2254) นามศัพท์บาลีมหาวังค์ อรรถคาถาแปลเป็นสำนวนของท่านเอง เช่นมหาเวสันดรชาดก เนมิราชโวหาร จศ. 1068 (พ.ศ. 2249) บิณฑกะโวหาร จศ. 1078 (พ.ศ. 2259) เป็นต้น ซึ่งสามารถแบ่งได้เป็น 2 กลุ่ม คือ

1. เป็นเอกสารต้นฉบับที่เป็นลายมือของท่านครูบามหาป่า โดยท่านได้ระบุ ชื่อของท่าน วัน เดือนปี ที่เขียนไว้อย่างชัดเจน ปัจจุบันเก็บไว้ที่วัดไหล่หิน และพบที่วัดอื่นๆ 

2. เป็นเอกสารที่ได้ระบุว่าคัดลอกจากต้นฉบับหรือคัดลอกจากสำนวนของครูบาเอง ซึ่งเอกสารกลุ่มนี้ มีการคัดลอกไปใช้และอยู่ตามวัดต่างๆ ของภาคเหนือ

ความสำคัญของเอกสารดังกล่าวคือ คณะสงฆ์ในจังหวัดลำปาง ยังคงกล่าวขาน ถึงครูบามหาป่าเกสระปัญโญ และยังคงใช้บทสวดมนต์ ที่มีทำนอง เฉพาะตามแบบ สำนวนของท่าน จนถึงปัจจุบัน เช่น บทสวดมนต์ ตั๋น การสวดป่า วิธีปฎิบัติการเข้ากรรมฐานที่เรียกว่า สวดป่า หรือสูตรป่า การประกอบพิธีกรรมต่างๆ ทั้งในจังหวัดลำปางเอง จังหวัดไกล้เคียงก็ยังใช้ มาจนถึงปัจุบัน จนมีคำกล่าวสืบๆต่อกันมาว่าสืบมาแต่ครูบามหาป่า วัดไหล่หินหลวงเป็นเก๊า ครูบาโนวัดปงสนุก ครูบาแก่น ครูบาเกษม เขมโก  ถือได้ว่า ครูบามหาป่าเป็นมหาราชครูแห่งเมืองลำปาง

ในปัจจุบันอาจารย์ธงชัย แผ่นคำ คณะกรรมการวัด เป็นผู้ดูแลพิพิธภัณฑ์ และปับสา และเอกสารสำคัญของวัดไหล่หิน

เอกสารรายการนี้นำเสนอ จำนวน 2 ครั้ง (ครั้งที่ 2, 15)

ได้รับการขึ้นทะเบียน มรดกความทรงจำท้องถิ่น วันที่ 28/6/2564