เอกสารโบราณวัดบ่อทรัพย์ จังหวัดสงขลา
ระดับการขึ้นทะเบียน: ระดับท้องถิ่นเผยแพร่เมื่อ: 31 May 24จำนวนผู้เข้าชม:890
วัดบ่อทรัพย์ ตำบลหัวเขา อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา ตามหลักฐานสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ.2360 สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น มีรูปแบบศิลปกรรมสามารถสันนิษฐานได้ว่าน่าจะเป็นวัดสำคัญอีกแห่งหนึ่งในสมัยที่เมืองสงขลาตั้งเมืองอยู่บริเวณฝั่งแหลมสนและมีข้อบ่งชี้ว่าน่าจะเป็นสถานที่ที่มีการตั้งทัพของ กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท (พระอนุชาธิราช) จัดทัพโดยมีพล 20000 เศษ ทางเรือเพื่อปราบพม่าทางแหลมมลายู (พ.ศ.2328) ในสมัย พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก และเลยมาตั้งทัพที่เมืองสงขลาตั้งค่ายหลวงเพื่อปราบเมืองมลายู (พ.ศ.2329) และในปี (พ.ศ. 2351) พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทรงโปรดรับสั่งให้ เจ้าพระยาพลเทพ (บุญนาค) ยกไปปราบปรามเมืองยะหริ่ง
เอกสารชุดนี้มีสภาพที่ค่อนข้างสมบูรณ์ จารตัวอักษร ที่มีเนื้อหาว่าด้วยเรื่องพระสูตร บทสวดพระมาลัย และพระวินัยสงฆ์ ซึ่งมีบางฉบับจัดสร้างถวายโดย พระยาวิเชียรคีรี ( เม่น ณ สงขลา) ในระหว่าง พ.ศ.2408 – 2427 บางฉบับ/ผูก จารตัวอักษรภาษากลาง บางฉบับ/ผูก ใช้ภาษาถิ่นใต้ มีทั้งสมุดดำ สมุดขาว คัมภีร์ใบลานห่อด้วยผ้าห่อคัมภีร์ซึ่งมีทั้ง ผ้าลายอย่างจากอินเดียในพุทธศตวรรษที่ 23 – 24 ผ้าทอโบราณลายราชวัติ ผ้ายกทอง ในการผูกมัดห่อคัมภีร์ และมีการพบการผูกมัดห่อคัมภีร์ด้วยเปียผมในบางห่อ เนื้อหาในสมุดขาวที่เป็นภาษาถิ่นใต้ วรรณกรรมที่พบเขียนด้วยโคลงสี่สุภาพที่สอดแทรกบริบทต่าง ๆ ในช่วงเวลาหรือสภาพแวดล้อมในสมัยนั้น อีกทั้งในวรรณกรรมยังมีการรระบุถึงชื่อเมืองต่าง ๆ ในอดีต เมืองกระบุรี เมืองนคร เมืองกุยตัง เมืองกวางตง เมืองตะหลันตัน เมืองอีลุม เมืองสุรัด เมืองโกลัน และได้อธิบายถึงสินค้าค้าของเมืองสงขลาในสมัยนั้น เช่น สินค้าที่นำมาค้าขายแลกเปลี่ยนกับเมืองสงขลา มีสินค้านำเข้าจากจีนด้วยเรือสำเภา และกำปั่นจากวิลันดา เช่น ประเภทถ้วยชาม ผ้าไหม ผ้าแพรพรรณ โตกพาน และลักษณะการเดินทัพดาบแดง ซึ่งถือเป็นทัพหลวง รวมทั้งปรากฏชื่อทางภูมิศาสตร์ของเมืองสงขลาเช่น เจ้าเขาแดง หรือทวดเขาแดงในปัจจุบัน รวมทั้งมีปรากฏชื่อบุคคล ปี ที่สร้างคัมภีร์ในบางผูก
ปัจจุบันเอกสารโบราณวัดบ่อทรัพย์เก็บรักษาไว้ ณ อุโบสถวัดบ่อทรัพย์ โดยเจ้าอาวาสวัดบ่อทรัพย์ดูแลรักษาร่วมกับนายปัญญา พูลศิลป์
ได้รับการขึ้นทะเบียน มรดกความทรงจำท้องถิ่น วันที่ 16/5/2567