Page 315 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

การจัดเตรียมงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ๑๓๑๓
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

คณะกรรมการจัดวางแผนซอมสรางพระราชฐาน เพื่อสนองพระราชกระแสรับสั่งอันปรากฏในหนังสือ จิตรกรรมฝาผนัง
พระพุทธรัตนสถาน เลม ๑ เรื่องประวัติศาสตรศิลปกรรมพระพุทธรัตนสถาน วา

“พระอุโบสถพุทธรัตนสถานนี้ไดรับความเสียหายจากการระเบิดในระหวางสงคราม โดยเฉพาะฐานดานเหนือ
ของพระอุโบสถไดรับความเสียหายมาก การซอมนี้มีจุดประสงคจะบูรณะพระอุโบสถใหคืนดีเหมือนสภาพเดิม
ซึ่งสรางขึ้นดวยฝมือชางอยางประณีตบรรจงพิเศษ ในการนี้ผูรับเหมาจะตองจัดหาชางที่มีฝมือประณีตละเอียดถี่ถวนมา
ทําการซอม”

พระพุทธรัตนสถาน เปนอาคารสถาปตยกรรมที่สรางขึ้นเพื่อประดิษฐานพระพุทธบุษยรัตนจักรพรรดิพิมล
มณีมัย ตั้งอยูในพระบรมมหาราชวัง เขตพระราชฐานชั้นกลางบริเวณสวนศิวาลัยปจจุบัน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลา
เจาอยูหัว ทรงแปลงเปนพระอุโบสถ สําหรับประกอบกิจกรรมหรือกระทําพุทธบูชาของฝายใน ในพุทธศักราช ๒๕๐๔

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกลาโปรดกระหมอม ใหเขียน
จิตรกรรมฝาผนังระหวางชองพระบัญชรขึ้น เนื่องจากของเดิมลบเลือน ชํารุด ตอมาในพุทธศักราช ๒๕๓๕ ทรงเห็นวา
จิตรกรรมฝาผนังที่ปรากฏระหวางพระบัญชร ทั้ง ๘ ชอง ไมสัมพันธกับจิตรกรรมฝาผนังตอนบน ซึ่งเปนการบันทึก
เรื่องราวเกี่ยวกับการอัญเชิญพระพุทธบุษยรัตนจักรพรรดิพิมลมณีมัย กรมศิลปากรจึงนอมรับพระราชกระแสมาดําเนิน
การตอเนื่องเรื่อยมา “จิตรกรรมพุทธรัตนสถาน” นับเปนตนแบบแนวทางจิตรกรรมอันมีเอกลักษณเฉพาะในรัชกาลที่ ๙

มีการพัฒนาจากจิตรกรรมไทยประเพณี บรรยากาศและตัวภาพผสมผสานความเปนจริงตามสภาพบานเมืองในปจจุบัน
เลาเรื่องราวตั้งแตรัชสมัยรัชกาลที่ ๔ จนกระทั่งรัชกาลที่ ๙ โดยมี พระพุทธรัตนสถานเปนอาคารหลักในการเลา
เรื่องราวตาง ๆ เนื้อเรื่องของภาพแตละชองพระบัญชรเกี่ยวกับการซอมบูรณะและเหตุการณสําคัญอันเกี่ยวกับ

พระพุทธรัตนสถาน ปจจุบันแบบรางและภาพจําลองจิตรกรรมขนาดเทาจริง ไดเก็บรักษาไวเพื่อใชในการศึกษาเฉพาะ
ดานจิตรกรรม ณ อาคารจิตรกรรม สํานักชางสิบหมู โดยผูออกแบบและควบคุมแบบคือ นายศักยะ ขุนพลพิทักษ
(ผูเชี่ยวชาญเฉพาะดานจิตรกรรม) ในขณะนั้น
“จิตรกรรมฝาผนังภายในพระที่นั่งทรงธรรม” จํานวน ๓ ผนัง ไดนอมนําโครงการพระราชดําริ จํานวน ๔๖

โครงการจากทั่วประเทศ โดยผนังที่ ๑ ติดตั้งบริเวณผนังกลางของพระที่นั่งทรงธรรม ผนังที่ ๒ ติดตั้งบริเวณผนังทาง
ดานทิศใตของพระที่นั่งทรงธรรม และผนังที่ ๓ ติดตั้งบริเวณผนังดานทิศเหนือของพระที่นั่งทรงธรรม นายมณเฑียร
ชูเสือหึง ผูเชี่ยวชาญเฉพาะดานจิตรกรรม เปนผูออกแบบรางและควบคุมการสราง และดวยความรวมมือในการ

จัดสรางสนองพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิไดของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร
จากสถาบันศิลปะ ๓ สถาบัน คือ
๑) สํานักชางสิบหมู กรมศิลปากร

๒) วิทยาลัยเพาะชาง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร
๓) สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป วิทยาลัยชางศิลป

โดยมีรายละเอียดดังนี้
ผนังที่ ๑ สํานักชางสิบหมู กรมศิลปากร ดําเนินการจัดทําจิตรกรรมฝาผนังโครงการพระราชดําริในพื้นที่โครงการ
สวนพระองคสวนจิตรลดา พื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล จํานวน ๑๙ โครงการ

ผนังที่ ๒ วิทยาลัยเพาะชาง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร ดําเนินการจัดทําจิตรกรรมฝา
ผนังโครงการพระราชดําริในพื้นที่ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว
จํานวน ๑๓ โครงการ

ผนังที่ ๓ สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป วิทยาลัยชางศิลป ดําเนินการจัดทําจิตรกรรมฝาผนังโครงการพระราชดําริ
ในพื้นที่ภาคกลางและภาคใต จํานวน ๑๔ โครงการ

1313